Nu de Verenigde Staten hun steun aan Europa en Oekraïne terugschroeven, groeit de nood aan een sterker Europees antwoord. Europarlementslid Wouter Beke pleit daarom voor de oprichting van een nieuw Europees EU4Ukraine-fonds ter waarde van 150 miljard euro, dat tegelijk Oekraïne ondersteunt, de Europese defensie versterkt en de Europese defensie-industrie nieuw leven inblaast.
“Elke euro die we investeren in samenwerking met Oekraïne, is een euro die rechtstreeks bijdraagt aan de veiligheid en welvaart van Europa.”
Wouter Beke.
Sinds de Russische inval in 2022 hebben de Europese Unie en haar lidstaten al 173,5 miljard euro steun verleend aan Oekraïne, waarvan 63 miljard euro in militaire steun. Toch blijkt uit recente IMF-cijfers dat Oekraïne in 2026 en 2027 nog geconfronteerd wordt met een financieringstekort van 134 miljard euro (52 miljard budgettair en 82 miljard militair). Met de beperkte budgettaire ruimte van de lidstaten en het wegvallen van Amerikaanse steun is het volgens Beke tijd voor een Europees structureel instrument.
Wouter Beke: “Nu de Europese leiders de komende twee weken samenzitten om beslissingen te nemen rond defensie en Oekraïne, roep ik op om eindelijk het gaspedaal in te duwen. Niet om te escaleren, maar om een duidelijk signaal te stellen dat we onze veiligheid zelf in handen gaan nemen. We moeten ambitie durven tonen, zonder taboes. De toegenomen meldingen van drones en hybride dreigingen tonen de urgentie aan. Het gaat om onze veiligheid en dat blijft dé kerntaak van de overheid. Wie vandaag investeert in Oekraïne, investeert in de veiligheid van Europa en daarom kom ik nét nu met dit voorstel. De Oekraïense defensie is vandaag de eerstelijnsdefensie van Europa.”
“Het EU4Ukraine fonds omvat een nieuwe aanpak waar we echt een verschil kunnen maken. Niet alleen dwingen we nationale belangen aan de kant te schuiven voor het grotere, Europees belang, ook zetten we een kwantumsprong om onze defensie terug op peil te krijgen. Met dit fonds slaan we drie vliegen in één klap. We versterken Oekraïne, we versterken onze eigen defensie, én we creëren jobs in de Europese industrie.”
Het voorgestelde EU4Ukraine-fonds van 150 miljard euro verdeelt de middelen evenredig over drie prioriteiten:
- Een derde gaat naar militaire aankopen om de Oekraïense strijdkrachten te ondersteunen, bij voorkeur via Europese leveranciers.
- Een derde gaat naar prioritaire Europese defensieprojecten die, in samenwerking met Oekraïne, moeten zorgen voor een betere bescherming van ons grondgebied én een versterking van onze Europese defensie-industrie. De voorgestelde flagship-initiatieven van de Europese Commissie, zoals de gezamenlijke luchtafweer of initiatieven om drones te onderscheppen, zijn daarbij een goede leidraad.
- Het laatste deel zorgt ervoor dat we de Oekraïense economie stutten en voorkomt dat het land volledig in de afgrond zou glijden na het jarenlang verdedigen van onze veiligheid in Europa.
Financiering
De middelen komen uit een gedeeltelijke Europeanisering van de nationale defensie-uitgaven. Concreet zou jaarlijks 2% van de gezamenlijke Europese defensie-uitgaven worden samengebracht, op een manier die vergelijkbaar is met het coronaherstelfonds NextGenerationEU. Dat maakt het mogelijk om het volledige kapitaal en de rente binnen 25 jaar terug te betalen. Voor de lidstaten betekent dit slechts een herbestemming van 2% van hun bestaande defensiebudgetten (voor België dus 2% van de 2% die naar defensie gaat). De Europese Commissie zou, in overleg met de lidstaten en de Oekraïense autoriteiten, bepalen waar de middelen prioritair worden ingezet. Er komt ook een evenwichtige geografische spreiding van investeringen, bijvoorbeeld in nieuwe productiefaciliteiten in verschillende lidstaten.
Met dit voorstel pleit Beke voor een echte Europeanisering van de veiligheidspolitiek: “Dit jaar zullen alle Europese lidstaten samen 380 miljard euro investeren in hun defensie, en dat bedrag zal nog stijgen. Studies tonen aan dat daarbij nog 15 tot 30% efficiëntiewinsten mogelijk zijn door nauwer samen te werken. Helaas botsen we nog te vaak op nationale reflexen om het volle potentieel van die Europese samenwerking te benutten. Gezien de budgettaire situatie in veel lidstaten zou het net de logica zelve moeten zijn om die efficiëntiewinsten te realiseren. We kunnen ons echt niet veroorloven dat versnippering onze veiligheid ondermijnt. Elke euro die we investeren in samenwerking met Oekraïne, is een euro die rechtstreeks bijdraagt aan de veiligheid én welvaart van Europa.”