Europese Commissie legt EU-lening van 90 miljard euro ter ondersteuning van Oekraïne op tafel: "Europese voorkeur mag Oekraïne niet afremmen in zijn verdediging"

De Europese Unie heeft een lening van 90 miljard euro voorgesteld om Oekraïne de komende twee jaar financieel te ondersteunen, met een sterke focus op defensie. Het voorstel is een alternatief nadat EU-leiders in december besloten geen gebruik te maken van bevroren Russische tegoeden.

Europarlementslid Wouter Beke (cd&v) steunt de aanpak waarbij Oekraïne verplicht wordt vooral Europees aan te kopen, zonder dat het daardoor gehinderd wordt om snel over de nodige wapens te beschikken.

Van het totale bedrag is 60 miljard euro bestemd voor militaire aankopen. De resterende middelen kunnen worden ingezet voor algemene begrotingssteun aan Oekraïne. De lopende discussies gaan vooral over waar Oekraïne exact de militaire aankopen gaat doen.

Aan de militaire uitgaven zijn immers voorwaarden verbonden: er geldt een duidelijke voorwaarde om de militaire aankopen te doen bij defensiebedrijven uit de Europese Unie, Oekraïne of naburige landen zoals Noorwegen en Zwitserland. Een wapen wordt als niet-Europees beschouwd wanneer meer dan 35 procent van de onderdelen van buiten de EU afkomstig is. Deze definitie sluit aan bij de afspraken die eerder werden gemaakt in het kader van de SAFE-leningen voor militaire aankopen. Voor Oekraïne zijn wel uitzonderingen voorzien. Zo mag het land Amerikaanse wapens aankopen wanneer die niet in Europa worden geproduceerd en wanneer ze cruciaal zijn voor de verdediging. Dat geldt onder meer voor het Amerikaanse Patriot-luchtverdedigingssysteem. Daarnaast is extra flexibiliteit mogelijk in geval van urgente noden of leveringsproblemen.

Binnen de EU bestaat nog discussie over deze voorwaarden. Frankrijk wil voorkomen dat Europees geld voornamelijk terechtkomt bij Amerikaanse wapenfabrikanten, terwijl andere lidstaten, waaronder Duitsland en verschillende Noord-Europese landen, pleiten voor meer flexibiliteit zodat Oekraïne sneller kan inspelen op acute noden. De Europese Commissie heeft gekozen voor een middenweg, die een sterke Europese voorkeur combineert met voldoende uitzonderingen voor Oekraïne. De EU-lidstaten willen de middelen zo snel mogelijk beschikbaar maken, aangezien de financiële reserves van Oekraïne tegen april dreigen uitgeput te raken. Voor de lening is nog een akkoord tussen de lidstaten nodig, evenals goedkeuring door het Europees Parlement.

Wouter Beke, lid van de Commissie Defensie in het Europees Parlement, reageert positief:

“Het belangrijkste is dat we Oekraïne de komende twee jaar financieel blijven steunen. Ik pleit daar al maanden voor via een gezamenlijke Europese lening, als alternatief voor het juridisch onzeker gebruik van bevroren tegoeden. Dat geeft een duidelijk signaal aan Rusland dat de EU vastberaden is. Investeren in Oekraïne is investeren in de veiligheid van Europa, want de Oekraïense defensie vormt vandaag onze eerste verdedigingslinie. Het is positief dat de middelen in de eerste plaats naar Europese defensiebedrijven gaan en zo onze eigen industrie versterken, zolang dat Oekraïne niet onnodig belemmert om snel over de juiste wapens te beschikken. De aanpak van de Commissie combineert die Europese focus met voldoende flexibiliteit om snel in te spelen op dringende noden.”