Precies één jaar geleden stelde oud-Italiaans premier Mario Draghi zijn rapport voor over de staat van de competitiviteit in de Europese Unie. De conclusie was weinig rooskleurig: Europa dreigt achterop te raken op de rest van de wereld, met name de VS en China.
Niet alleen op het vlak van innovatie, maar ook in energie, veiligheid en economische groei. Draghi wees tien sectoren aan waar de uitdagingen bijzonder groot zijn: van energie tot defensie, van kritische grondstoffen tot farma, chemie, staal en technologie. De noden zijn immens, de jaarlijkse investeringen moeten volgens Draghi oplopen tot 750 à 800 miljard euro.
Vorige week mocht ik, op uitnodiging van CEO Jan Remeysen, een bezoek brengen aan BASF in de Antwerpse haven. Daar werd pijnlijk duidelijk hoe die concurrentieslag er in de praktijk uitziet; en het beeld is onrustwekkend. De chemische cluster staat onder zware druk: installaties draaien op een dieptepunt en de sector gaat door een van de zwaarste stormen ooit. Al elf kwartalen op rij ligt de benuttingsgraad van de productiecapaciteit onder het gemiddelde van de voorbije tien jaar. Waar de sector na eerdere crisissen relatief snel herleefde, sleept deze malaise veel langer aan. Ondertussen is de concurrentie, vooral uit Azië, meedogenloos. Natuurlijk moeten we verduurzamen, maar dat kan niet ten koste gaan van onze concurrentiekracht. Het kan niet de bedoeling zijn dat we groene Europese producten laten vervangen door meer vervuilende alternatieven uit derde landen, met alle gevolgen voor jobs en welvaart.
Intussen is slechts 11% van de aanbevelingen uit het Draghi-rapport uitgevoerd. Dat is veel te weinig. De plannen liggen klaar, maar de daadkracht ontbreekt. En toch is de geopolitieke context dringend genoeg: we moeten onze interne markt versterken, investeren in de veiligheid van onze buitengrenzen en tegelijk bondgenoten zoeken in de wereld. Of, anders gezegd: we moeten onze binnenmuren slopen, onze buitenmuren versterken en onze achtertuin vergroten, terwijl we tegelijk onze trans-Atlantische voortuin goed in het oog houden.
Draghi zelf zei het onlangs nog: te lang geloofde Europa dat economische macht vanzelf ook geopolitieke macht zou opleveren. Dit jaar zal de geschiedenisboeken ingaan als het moment waarop die illusie doorprikt werd.
Dat mogen we niet laten gebeuren. Europa staat op een kantelpunt, maar de uitvoering van het Draghi-rapport gaat veel te traag. Als we nu niet handelen, riskeren we jobs, welvaart én geopolitieke slagkracht. Het is tijd voor economische groei, en dat vraagt moedige keuzes en doorbraken. Het wordt tijd om taboes te doorbreken: een Europese defensie, een echte kapitaalmarktunie, en ook moeilijke debatten zoals over de Europese begroting 2028–2034 mogen we niet uit de weg gaan. De komende jaren zijn cruciaal. Dat beseffen Ursula von der Leyen en Mario Draghi ook. Met een gezamenlijk initiatief proberen ze het rapport nieuw leven in te blazen. In mij vinden ze alvast een bondgenoot.
Wouter Beke
Europees Parlementslid