Opinie in Knack 19 januari 2026 - Europa mag zich geen illusies meer maken. Naïviteit is geen strategie. Nog drie jaar de kop in het zand steken en hopen dat het vanzelf goed komt, is geen optie. Het is exact één jaar geleden dat de tweede ambstermijn van de Amerikaanse president Donald Trump van start ging.
Na een provocerende Nationale Veiligheidsstrategie en dreigementen over Groenland, zetten nu ook escalerende handelsconflicten de trans-Atlantische relaties onder zware druk. Alsof dat niet volstond, gooide voormalig Russisch president Dmitri Medvedev gisteren olie op het vuur met een cynische tweet: “Make America Great Again (MAGA) = Make Denmark Small Again (MDSA) = Make Europe Poor Again (MEPA). Has this idea finally sunk in, dimwits?” Die woorden leggen pijnlijk bloot wat al langer duidelijk is: voor de Europese Unie moet de tijd van naïviteit definitief voorbij zijn.
Eén jaar Donald Trump (dan zwijgen we nog over zijn vorige ambtstermijn) volstond om te tonen hoe diep de breuklijnen binnen het Westen zijn geworden. Dat China en Rusland daarvan profiteren, is geen verrassing. Zonder enige schroom worden alle regels van het internationale recht en het fatsoen over boord gegooid door een Amerikaanse president die zich almachtig én onaantastbaar waant. En dit is nog maar het begin: zijn mandaat loopt nog drie jaar. Als dit allemaal in één jaar kan gebeuren, wat volgt er dan nog?
Ik noem het intussen Trumptinisme: een politieke stijl waarin geopolitiek en egopolitiek samenvallen. De gelijkenissen tussen Donald Trump en Vladimir Poetin zijn te groot om toeval te zijn. Bewondering voor autocraten. Wantrouwen tegenover media en rechters. Een heksenjacht op tegenstanders. Afkeer van multilaterale samenwerking en pogingen om verkiezingen te beïnvloeden, ook buiten de eigen landsgrenzen. Wie dat overdreven vindt, hoeft alleen te kijken naar hoe Trump kritische journalisten onder druk zet, openbare aanklagers voor de rechter sleept, universiteiten financieel straft en zelfs de onafhankelijkheid van de centrale bank aanvalt door Fed-voorzitter Jerome Powell te viseren. Het patroon is telkens hetzelfde: macht concentreren, tegenmacht verzwakken en kritiek delegitimeren. Het resultaat is een sluipende uitholling van de democratie via instellingen die stap voor stap worden uitgehold.
Een rode draad in hun beleid is de totale minachting voor de Europese Unie. Niet omdat Europa zwak is, maar net omdat het sterk kan zijn wanneer het eensgezind optreedt. Autocraten verkiezen bilaterale deals boven sterke blokken. Verdeel en heers werkt beter wanneer landen alleen staan, dan wanneer ze met één stem spreken. De tweet van Medvedev die breuklijnen in het verenigde westen blootlegt past perfect in dat patroon, net als eerdere Russische en Amerikaanse inmenging in verkiezingen, Brexit en de steun aan extremistische partijen in Europa.
Trump tast de grenzen van het (on)toelaatbare af. Telkens opnieuw en steeds brutaler. En vooral bij wie hij als zwak beschouwt. Wie hem in de weg loopt, wordt verder onder druk gezet. De nieuwe tarieven zijn een duidelijk voorbeeld van hoe geopolitieke en economie met elkaar verweven zijn. Sancties als een machtsinstrument om de andere naar je pijpen te laten dansen en niet om een economische balans te herstellen. Het herinnert aan de bekende uitspraak die vaak aan Churchill wordt toegeschreven: “You were given the choice between war and dishonor. You chose dishonor, and you will have war.” Wie zijn principes en belangen opgeeft om confrontatie te vermijden, krijgt uiteindelijk toch het conflict.
Europa mag zich geen illusies meer maken. Naïviteit is geen strategie. Nog drie jaar de kop in het zand steken en hopen dat het vanzelf goed komt, is geen optie. Goede wil alleen volstaat niet tegenover leiders die machtsmisbruik, chantage en intimidatie als normale instrumenten beschouwen. Wie vrede en welvaart wil beschermen, moet bereid zijn om zijn gewicht in de schaal te leggen. En ja, dat kan op korte termijn ook pijn doen aan de eigen economie.
Dat betekent dat de Europese Unie zijn economische slagkracht voluit moet inzetten. De instrumenten bestaan. Het antidwangmechanisme is er één van en moet onmiddellijk worden bovengehaald. Het is exact voor dit soort situaties in het leven geroepen. Het nu in de koelkast laten, geeft een verkeerd signaal aan andere wereldmachten die Europa onder druk willen zetten. Tegenmaatregelen zijn geen doel op zich, maar soms wel noodzakelijk. Wie Europa economisch viseert, moet weten dat dat gevolgen heeft. Dat betekent Trump raken waar het pijn doet: bij Big Tech en bij grote Amerikaanse bedrijven die het meest profiteren van de Europese markt. Vaak zijn dat dezelfde CEO’s die een jaar geleden op de eerste rij zaten bij Trumps inauguratie.
Dit is geen pleidooi voor escalatie, wel voor een EU die opkomt voor zijn belangen. Europa blijft open for business, maar mag daarbij niet naïef zijn. Lang dachten we dat economische druk vooral uit het oosten kwam.
Eén jaar Trumptinisme heeft geleerd dat ze ook van over de Atlantische Oceaan kan komen. Ik pleitte er al eerder voor dat de EU het voortouw moet nemen in een nieuwe coalitie van de redelijken: Een alliantie van acht democratieën (D8) met Canada, Zwitserland, Japan, Zuid-Korea, Australië, Nieuw-Zeeland en het VK. Een bondgenootschap waarin economische dwang tegen één lid automatisch leidt tot een gezamenlijke, evenredige reactie van alle leden, naar het model van artikel 5 van de NAVO. Tegelijk moet de Europese Unie zelf zijn agenda voor strategische autonomie versnellen, op het vlak van defensie, energie en competitiviteit.
Wat er op het spel staat, is onze geloofwaardigheid. De EU kan niet de enige wereldspeler zijn die over zich heen laat lopen. We hebben een sterke economie, een welvarende middenklasse en het grootste handelsblok ter wereld. De komende drie jaar worden beslissend om die geloofwaardig in te zetten. Het voorbije jaar hebben we geen al te beste beurt gemaakt. Laat ons er nu voor zorgen dat Europa geen speelbal wordt van wie verdeeldheid zaait, maar een blok wordt dat zijn waarden, belangen, economie en democratie krachtdadig beschermt.
Wouter Beke is Europarlementslid (cd&v/EVP) en voorzitter van de Europese Beweging in België.
Europa’s welvaart, jobs en strategische autonomie beginnen bij technologie. Daarom ben ik bijzonder trots dat we hier in Vlaanderen, binnen de Europese Chips Act, Europa’s strategische NanoIC-pilootlijn officieel hebben geopend bij imec in Leuven.
Opinie in Knack 9 februari 2026 - Op 12 februari verzamelen Europese leiders in Alden Biesen, op nauwelijks enkele tientallen kilometers van mijn voordeur. Wat daar besproken wordt, raakt niet alleen Brussel of Europa, maar ook de fabriekshallen, woonwijken en havens in Vlaanderen.
Afgelopen week verbleef ik 48 uur in Kiev met een delegatie van de commissie Defensie. Dit reisverslag bundelt wat ik daar zag, hoorde en meemaakte, tegen de achtergrond van een stad in oorlog en in winterkou.