'Zeven kilo kwijt, dat zegt genoeg'

15-10-2011

Wouter Beke over de onderhandelingen, gemiste kansen en zijn dochter

CD&V-voorzitter Wouter Beke blikt terug op de communautaire onderhandelingen en beseft: 'Met de N-VA aan tafel had er misschien nog meer in gezeten.'

 Wouter Beke heeft goede redenen om in de wolken te zijn. Begin deze week kwam op één dag niet alleen zijn tweede dochter Nette ter wereld, ook de langverwachte staatshervorming zag het levenslicht. Nette Beke kreeg zelfs een vermelding in de toespraak die formateur Elio Di Rupo (PS) hield bij de voorstelling van het communautaire akkoord. En haar trotse vader werd vorige dinsdag aangeklampt door een groep N-VA'ers die hem uitgebreid feliciteerden. 'We hadden toen net het communautair akkoord voorgesteld', zegt Beke. 'Ik heb me nog afgevraagd: waarover zouden deze felicitaties nu gaan?'

Waarop bent u het fierst? Uw dochter of de staatshervorming?

'Als ik moet kiezen, kies ik voor mijn dochter, hoewel ik er minder werk aan heb gehad (lacht). De zwangerschap van mijn vrouw heeft de onderhandelingen nog net ingehaald. Maandag om drie uur 's ochtends is Nette geboren. De laatste lezing van het communautair akkoord is twaalf uur later afgesloten.'

'Dat waren uiteraard spannende momenten. Toen ik zondagnacht in lichte paniek het huis verliet om naar het ziekenhuis te vertrekken, heb ik de voordeur dichtgeslagen terwijl mijn vinger er nog tussen zat (laat een blauwgroene wijsvinger zien). Nadat ik mijn vrouw naar de kraamafdeling had gebracht, ben ik dus zelf nog even bij de spoed moeten binnenlopen.'

Bent u tevreden over het verloop van de onderhandelingen?

'Ik had gehoopt dat het nooit zo had moeten lopen. De N-VA was beter aan tafel gebleven. Als de grootste partij van Vlaanderen, met een enorm mandaat van de kiezer, kun je het niet maken om aan de kant te gaan staan. Door zo fors een streep te trekken onder de onderhandelingen, hebben ze ons verplicht om alleen door te gaan. Ik heb Bart De Wever nog gevraagd wat zijn alternatief was, maar heb geen antwoord gekregen. We hebben nu een staatshervorming, maar we hebben ze niet gratis gekregen. De Franstaligen zijn ze ons niet op een schoteltje komen aanbieden omdat de N-VA weg was.'

Zou het resultaat er beter hebben uitgezien met Bart De Wever aan tafel?

'Op een aantal thema's zeker wel. In de discussie over de regionalisering van de brandweer stonden wij alleen. Als de N-VA aan tafel had gezeten, hadden we daar een bondgenootschap over kunnen sluiten. Misschien hadden we dan iets binnengehaald. Al wil ik dat ook niet overdrijven. Wat tot de politieke mogelijkheden van een communautair akkoord behoorde, was de voorbije 485 dagen al helemaal uitgekristalliseerd. Leg de verschillende nota's naast elkaar die in die maanden zijn geschreven, en je zult vaststellen dat er geen wereld van verschil is.'

Een copernicaanse omwenteling is het Vlinderakkoord niet.

'De aanzetten zijn er toch. Vlaanderen krijgt met deze staatshervorming nieuwe hefbomen. De overdracht van het werkgelegenheidsbeleid, gecombineerd met de financieringswet, maakt het mogelijk om een echt doelgroepenbeleid te voeren. En de fiscale autonomie? Je kunt altijd klagen dat het te weinig is, maar in Wallonië is men zeer beducht voor de autonomie die we nu krijgen.'

'Dan heb ik het nog niet gehad over BHV. Hoe lang ligt de splitsing al niet op de politieke tafel? Het is nu toch maar gebeurd.'

De N-VA wijst vooral op de gemiste kans om een nog veel beter resultaat te behalen.

'Het is vooral een gemiste kans van de N-VA zelf om niet aan de onderhandelingstafel te komen. De kritiek die ze nu hebben, op de financieringswet bijvoorbeeld, is onterecht. De enige regio die er in vergelijking met de huidige wet op vooruit zal gaan, is Vlaanderen.'

'Toegegeven, er zit een zekere onzekerheid ingebakken in de fiscale autonomie. Niemand kan ook met zekerheid zeggen wat er tussen nu en 2030 zal gebeuren. Aan de onderhandelingstafel heb ik voorgesteld om over negentien jaar nog eens samen te komen om te zien of onze cijfers juist waren.'

'Maar je kunt niet aandringen op meer fiscale autonomie en dan gaan klagen over de onzekerheid. Wil je absolute zekerheid, blijf dan bij de dotaties. Mag ik erop wijzen dat wij met deze staatshervorming uitvoering geven aan het Vlaams regeerakkoord?'

En dat was al die tijd uw eerste zorg: de stabiliteit van de Vlaamse regering?

'Toen ik in juli aan de onderhandelingstafel aanschoof, heb ik onmiddellijk duidelijk gemaakt dat ik bereid was mee te werken aan de vorming van een nieuwe federale regering, maar ik was niet bereid om daarvoor de Vlaamse op te blazen. De stabiliteit van de Vlaamse regering stond voor mij voorop, soms tot ergernis van de anderen aan de tafel.'

Heeft minister-president Kris Peeters (CD&V) voor alles zijn fiat moeten geven?

'Het klopt dat ik politiek en persoonlijk goed overeenkom met Kris, dat zal ik nooit wegsteken. Maar het was niet zo dat ik voor alles zijn goedkeuring nodig had. Voor sommige moeilijke kwesties hebben we inderdaad samen gezocht naar een oplossing die in overeenstemming was met het Vlaams regeerakkoord.'

Het duurde wel erg lang.

'Dat klopt. Snelheid zou ook niet in ons voordeel hebben gespeeld. Ik heb op sommige momenten zelfs bewust vertraagd omdat men denksporen wilde doordrukken die voor ons niet de juiste waren. Zo kocht ik tijd om andere mogelijkheden uit te denken.'

Voor herhaling is dat niet meer vatbaar. De tijd dringt.

'We zullen inderdaad met een andere methode moeten werken als we straks over de begroting en de regeringsvorming beginnen. Ik vermoed dat er voortaan tussen MR-voorzitter Charles Michel en mij minder scherpe woorden zullen vallen dan tijdens de voorbije communautaire discussies, maar vanzelf zal het ook niet gaan. Over de communautaire onderdelen van de nota-Di Rupo was al meer dan een jaar gedebatteerd, over het sociaal-economische moeten we nog beginnen. Ik durf niet te voorspellen hoe lang dit kan duren, maar dat het wel eens even moeilijk zou kunnen zijn als de communautaire onderhandeling, dat denk ik wel.'

Is nu het ogenblik aangebroken om de communautaire discussies tien jaar lang achter ons te laten?

'Er zal eerst nog veel werk zijn aan de uitvoering van deze staatshervorming. En daarna? Een staatshervorming is nooit af. Een aantal dingen hebben we nu niet kunnen doordrukken. Maar ook de context verandert. Wie had vijf jaar geleden kunnen denken dat de regio's een rol zouden spelen in het overeind houden van de banken? Wie had gedacht dat de greep van Europa op de lidstaten zo groot zou worden?'

Gaat CD&V dan onmiddellijk beginnen lobbyen voor de volgende staatshervorming?

'We moeten dit akkoord implementeren en dan de volgende staatshervorming rationeel voorbereiden. Onder meer over de relatie tussen Vlaanderen en Brussel hebben we een duidelijke visie nodig. Niet alle partijen denken daar nu hetzelfde over. Sommige hebben er absoluut geen probleem mee dat Brussel een volwaardig gewest wordt, wij hebben daar veel meer moeite mee.'

'En ook in de partijen zelf zijn er tegenstellingen. Sommige N-VA'ers bijvoorbeeld vinden de aanwezigheid van Vlamingen in Brussel zeer belangrijk, anderen vinden Brussel gewoon een hindernis op de weg naar de onafhankelijkheid.'

Intussen krijgen we wel een federale regering zonder meerderheid aan Vlaamse kant. Staatsgevaarlijk zei uw partijgenoot Herman Van Rompuy daar ooit over.

'De belangrijkste taak voor de komende regering zal het verder ontwarren van de communautaire knoop zijn, en daar is er wel een meerderheid voor aan Vlaamse kant. De groenen hebben die toegezegd. Daarnaast gaan we een aantal moeilijke sociaal-economische beslissingen moeten nemen, waarbij het programma van Groen! minder aansluit bij wat men de Vlaamse grondstroom noemt. Het pleidooi dat Bart De Wever heeft gevoerd, als een soort syndicalist voor de regeringsdeelname van Groen!, is wat doorzichtig.'

De groenen hebben loyaal meegewerkt aan de staatshervorming en krijgen nu stank voor dank.

'Ze hebben zelf op verscheidene momenten in de onderhandelingen duidelijk gemaakt dat het voor hen geen must was om in de regering te komen. Dat is de jongste weken ogenschijnlijk wat veranderd. Maar het blijft wel zo dat je voor de moeilijke taak die de federale regering wacht, beter een ploeg op de been brengt die wat coherenter aan elkaar hangt. De deelname van Groen! en Ecolo zou het gewicht van de Franstaligen nog verder hebben versterkt. En hoe goed we ook hebben samengewerkt rond de staatshervorming, maatschappelijk zijn er wel verschillen, denk aan asiel en migratie of het energiebeleid.'

Zal al die energie die u hierin hebt gestoken, het waard zijn geweest? Is dit wat u wou doen in de politiek?

'Het resultaat maakt het wel waard om de inspanning te leveren, ja. Met alle respect voor mensen als Yves Leterme (CD&V), Inge Vervotte (CD&V) of Frank Vandenbroucke (SP.A), die andere horizonten opzoeken.'

'Voor mij was dit een kwestie van verantwoordelijkheid. Aan de ene kant had je de N-VA, die aan de kant ging staan, aan de andere kant had je de kritiek dat CD&V alleen maar dacht aan de zeven ministerportefeuilles in de ontslagnemende regering en de bijhorende auto met chauffeur. Uit die impasse moesten we uit. En dat laatste verwijt? Niets is minder waar gebleken.'

Zou het niet goed zijn, mochten de huidige onderhandelaars straks in de nieuwe regering stappen?

'Ik zie niet in waarom, dat zou niet mijn keuze zijn. Het zijn trouwens vooral nieuwe partijvoorzitters. Waarom moeten die dan weer weg?'

CD&V heeft nood aan nieuwe stemmenkanonnen. Bent u er een?

'Ik heb niet de ambitie om 800.000 stemmen te halen. Dat is ook razend gevaarlijk, heb ik gemerkt. Maar ik heb er ook de aanleg niet voor. Natuurlijk moet je als partij proberen om succes te hebben, maar dan op basis van een programma. Een partij die achter elke stem aanholt, verliest zich.'

'Daarom vind ik het ook een van de pluspunten van dit akkoord dat de Senaat wordt hervormd. De senaatsverkiezingen waren verworden tot een opiniepeiling voor populaire politici, waardoor het inhoudelijke debat werd gesmoord.'

De druk tijdens de onderhandelingen moet heel groot zijn geweest. Hoe gaat u daarmee om?

'Veel minder gemakkelijk dan de kroost het zou willen. De rit naar huis was goed om het hoofd wat leeg te maken. Maar goed, dan kom je thuis en slaapt iedereen al, en wanneer je de ochtend nadien vertrekt, slaapt iedereen nog altijd. Dit werk neem je mee naar huis. Zelfs in het weekend, wanneer er geen onderhandelingen waren, was ik voortdurend bezig met voorbereidingen, bellen naar medewerkers of intern overleg.'

U was kortom een aangenaam gezelschap thuis.

'Ik vrees ervoor. Je bent wel blij weg te kunnen uit de politieke biotoop en terug te keren naar de je gezin. Maar als je daar dan zit, malen je hersenen voort. Tijdens het eten mis je de helft van de conversatie omdat je sms'jes aan het beantwoorden bent. Dat is slopend. Elio Di Rupo is acht kilo afgevallen en ik zeven. Dat wil wel wat zeggen zeker?'

c De Standaard

Welkom bij CD&V. Onze websites maken gebruik van cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren. Lees onze Cookies Policy voor meer informatie. Ons cookiebeleid en deze voorkeuren gelden voor alle CD&V-websites. Door op 'Akkoord' te klikken, ga je akkoord met de geselecteerde cookies.