Het Vlaamse Regeerakkoord voorziet dat de Vlaamse Regering de huidige praktijken rond interlandelijke adoptie grondig onderzoekt en maatregelen neemt om interlandelijke adopties naar Vlaanderen te verbeteren. Daartoe werd een expertenpanel opgericht. Dit panel raadt de Vlaamse Regering aan op om basis van deze aanbevelingen een concreet actieplan op te stellen om te garanderen dat toekomstige interlandelijke adopties correct en ethisch verlopen. Bevoegd minister van Gezin Wouter Beke wil deze terechte vraag honoreren.

Vlaams minister Beke: ‘Los van de conclusies van dit rapport of andere onderzoeken met soortgelijke conclusies wordt in de sector al meer dan 20 jaar gesproken over de nood aan een hervorming. Ik wil daar nu werk van maken en een toekomstgerichte hervorming van de adoptiewetgeving in de steigers zetten. Maar ik wil dit niet alleen doen. De Vlaamse regering heeft enkele krijtlijnen vastgelegd waarbinnen we nu in overleg treden met de diverse actoren op het terrein en in het parlement, maar steeds met één mantra in het achterhoofd: we zoeken een thuis voor een kind.’

Krijtlijnen

De Vlaamse Regering heeft een akkoord bereikt over de volgende krijtlijnen die de hervorming van de Vlaamse adoptiewetgeving moet kenmerken:

  • Er is in Vlaanderen nog steeds een toekomst voor interlandelijke adoptie, steeds in belang van het kind;
  • Meerouderschap’ is een belangrijke basisgedachte bij adoptie, wat betekent dat je in de mate van het mogelijke de ‘eerste ouders’ in de mate van het mogelijke betrokken blijven. Uiteraard moet dit op casusniveau bekeken worden;
  • We versterken de samenwerking met de herkomstlanden. Vlaanderen zal ter plaatse gaan naar de landen waarmee na risicoanalyse samengewerkt kan worden of nieuwe samenwerking kan worden gezocht, om zo te komen tot intense samenwerkingsafspraken. Bij zo’n doorstart of opstart moet heel goed worden uitgelegd hoe Vlaanderen wil werken, welke kandidaat-ouders Vlaanderen heeft, voor welke kindprofielen, etc. Op kindniveau wordt het systeem vervolgens gestuurd door de vraag van de herkomstlanden om binnen de gemaakte afspraken kinderen te plaatsen. We verankeren deze werkwijze waarrond vandaag al goede praktijken met een aantal herkomstlanden bestaan, in de werking van interlandelijke adoptie. Binnen interlandelijke adoptie noemt deze aanpak de ‘reversed flow’.
  • We zullen pleegzorg en adoptie sterker met elkaar verweven. Uiteraard zijn er verschillen tussen adoptie en pleegzorg, maar als we vertrekken vanuit de nood van vele kinderen aan opvang in een gezinscontext, dan moeten we elke kans grijpen om kinderen een opvangperspectief te geven, en net daarom is het van belang om ook pleegzorg en adoptie te verbinden.
  • We versterken het bestaande nazorgbeleid. We zetten daarbij vooral in op kinderen met bijzondere ontwikkelngsnoden en maken werk van een betere registratie en documentbeheer om geadopteerden met vragen omtrent hun dossier beter te kunnen helpen.
  • Het vernieuwd systeem voor interlandelijke adoptie moet ingaan vanaf september 2023.

Quid adoptiepauze of adoptiestop?

Er komt geen adoptiestop. Dat is ook nooit de bedoeling geweest. Er komt ook geen algemene adoptiepauze, maar we bekijken wel op niveau van de landen of er te grote risico’s zijn, en zullen voor die landen op de pauzeknop duwen.

De Vlaamse Regering wil daarvoor op korte termijn een bijkomende toetsing voorzien op niveau van de herkomstlanden. Het Vlaams Centrum voor Adoptie (VCA) wordt gevraagd om hiervoor een beslissingskader uit te werken. Dit betekent dat er via een extra toetsing zal worden nagegaan welke adoptiekanalen al dan niet problematisch zijn en als dat zo is, dan wordt de samenwerking stopgezet.

Na de screening door het VCA zullen er twee groepen kandidaat-adoptanten zijn:

    • Zij voor wie de procedure in het gekozen herkomstland zonder meer verder loopt (case closed);
    • Zij voor wie geen samenwerking met herkomstland meer mogelijk is. Voor deze groep voorzien we de mogelijkheid om te heroriënteren naar de herkomstlanden waarmee Vlaanderen nog wil samenwerken.

Kandidaat-adoptanten die nog in de voorbereiding zitten (maatschappelijk onderzoek, …) kunnen verder met hun traject. Van zodra de legistieke en organisatorische aanpassingen doorgevoerd zijn, zullen zij van toepassing worden op deze groep en op alle nieuwe kandidaat-adoptanten die zich kunnen blijven aanmelden. Het is van groot belang om kandidaten hierover zorgvuldig en tijdig te informeren.

Vlaams minister Beke: ‘Ik heb de voorbije week veel reacties gekregen uit allerlei hoeken. Kandidaat-adoptanten zitten met heel veel vragen, maar verschillende mensen die ik gesproken heb, hadden begrip voor mijn standpunt. Uit de hoek van de geadopteerden, en het is uiteindelijk toch om hen om wie het allemaal om draait, mocht ik veel steun ontvangen. Veel van deze mensen voelen eindelijk een stukje erkenning. De sector is tevreden dat de politiek na meer dan 20 jaar eindelijk beslissingen neemt, die voor alle partijen een beter toekomstperspectief mogelijk maken. Met de krijtlijnen die we uitgezet hebben, mogen we de toekomst van interlandelijke adoptie met vertrouwen tegemoet zien, omdat iedereen uiteindelijk wel hetzelfde wil: een thuis voor kinderen die thuis niet terecht kunnen. Laat ons de ambitie hebben om als Vlaamse samenleving ook op vlak van adoptie toonaangevend te zijn.”