28 december 2022

Een jaar geleden gaven we Jos Hermans in een woonzorgcentrum in Puurs-Sint-Amands de eerste prik van een vaccin tegen het coronavirus, wat een prelude was op wat  als het Rijk van de Vrijheid werd omschreven.  Ikzelf ben daar altijd voorzichtiger in geweest en  jammer genoeg is die vrijheid ook nog niet helemaal terug. De vaccins beschermen ons erg goed tegen hospitalisaties en overlijden, maar je kan nog wel degelijk besmet worden.

Het verschil tussen vandaag en eind 2020 is dag en nacht. In december vorig jaar presenteerden we een vaccinatieplan, ook al waren er nog geen vaccins.  In de eerste weken van januari kregen we te maken met instabiele leveringen. Het was bang afwachten of de vrachtwagens met hun kostbare lading effectief zouden arriveren aan de ziekenhuizen. Niemand spreekt bovendien vandaag nog over Pfizer’s of Moderna’s die ‘in de vriezer’ liggen, terwijl ze in werkelijk nooit doelloos stof hebben vergaard: we huldigden, op basis van de adviezen van de experten, de intervallen die de fabrikant bepaald had. Zolang we niet zeker waren van de leveringen, moesten we dus per vaccin dat we zetten een tweede voorbehouden voor enkele weken later.

We kregen beelden van enorm grote Duitse vaccinatiecentra die opengingen, hoewel er nog geen vaccins waren.  Met de weinige die we wel ter beschikking hadden, prioriteerden we: eerst de kwetsbaren,  de zorgverleners, de mensen met onderliggende aandoeningen, en vervolgens de rest van de bevolking. Aanvankelijk sprak men over ‘vaccinatiecentra die 24/7 open moesten gaan’, terwijl er onvoldoende vaccins waren om één volledige middag per week te prikken. Ik denk niet dat elke opiniemaker wil herinnerd worden aan de uitspraken die hij of zij toen deed.

De Vlaamse vaccinatiecampagne ging van start in de woonzorgcentra. Vervolgens kwam het zorgpersoneel en de mensen ouder dan 65 jaar aan de beurt en kregen de Vlamingen met onderliggende aandoeningen een eerste prik voor de brede bevolking. Voorts huldigden we het KISS-principe: Keep It Short and Simple, en dat in vaccinatiecentra dicht bij de mensen. Liever een snelle campagne die zoveel mogelijk Vlamingen tegelijkertijd prikte dan tijd te verliezen door teveel beroepsgroepen naar voren te schuiven. Dat is de enige juiste keuze gebleken.

Een bedenking die ik me daarbij maak: er zijn veel meer lobbygroepen in dit land dan ik ooit had durven denken. Iedereen had wel een legitieme reden om zijn of haar beroepsgroep naar voren te trekken, maar behoudens de operationele eenheden van de politie hebben we dat niet gedaan . Politici durven wel al eens een bocht te nemen, maar je krijgt ook niet altijd applaus als je voet bij stuk houdt.

Het KISS-principe hebben we aangehouden in de boostercampagne. Eerst de immuungecompromitteerden, de meest kwetsbaren, het zorgpersoneel en Vlamingen die een enige prik met J&J gekregen hadden (conform de nodige wetenschappelijke adviezen), en vervolgens de brede bevolking   op basis van twee criteria: de tijdsperiode van twee en vier maanden na de laatste prik en de leeftijd. Dat neemt wel niet weg dat ik vandaag zeer tevreden ben met het feit dat de kinderbegeleiders en leerkrachten wiens interval verstreken is, sneller geboost kunnen worden mits er aan het einde van de dag de nodige vaccins beschikbaar zijn.

Niet iedereen was overtuigd van de noodzaak van die derde prik. Het zou medisch niet noodzakelijk zijn, of we moesten eerst de Derde Wereld vaccineren. Mijn vrouw zegt wel eens dat ik over bepaalde zaken kan doordrammen, maar ik ben blij dat ik dat in dezen gedaan heb. Uiteindelijk hebben we in geen tijd onze campagne uitgerold, en ik wil iedereen op het terrein, gaande van vrijwilligers in de vaccinatiecentra, het medisch, logistiek en farmaceutisch personeel tot en met de lokale besturen, administraties en eender wie die zijn steentje hieraan bijdraagt, daar oprecht voor bedanken. We hebben bovendien veel meer vaccins geschonken aan derde landen dan we ooit op voorhand gepland hadden.

Vlaanderen is naar internationale normen een sterke vaccinator, en houdt die reputatie alle eer aan in de boostercampagne. In Europa vaccineren slechts drie landen sneller dan onze regio: Ijsland, het Verenigd Koninkrijk en Oostenrijk. De globale vaccinatiegraad van die landen  is dan wel weer een pak lager.

Ik ben fier op wat we met zijn allen gepresteerd hebben, maar dat neemt niet weg dat ik met een dubbel gevoel zit. Nog steeds houdt het virus onze samenleving in zijn greep. We hebben geen zicht op de eindmeet, en dat heeft niet alleen een grote impact op onze bewegingsvrijheid, maar ook op ons mentaal welzijn. Zelfs met een vaccinatiegraad van 93% van elke Vlaming ouder dan 12 jaar worden de diensten Intensieve Zorgen in onze ziekenhuizen overspoeld door zieke patiënten die onderliggende aandoeningen hebben of zich niet hebben laten vaccineren. Bij elke besmettingsgolf is de eerste lijn met de huisartsen de eerste die klaar staat om patiënten op te vangen en de weg te wijzen. Die vaststelling doet mij besluiten dat vaccinatie een noodzakelijke, maar geen voldoende voorwaarde is om ons uit deze pandemie te redden.

We zullen nog enige tijd moeten leven met dit virus.  En intussen ons zo organiseren.  Vorige week heb ik gepleit voor een verplichte vaccinatie, en ik merk dat er, ook bij politici die aanvankelijk tegen waren, een zekere mate van voortschrijdend inzicht is.  Ik weet dat dit een verregaande maatregel is. en de reacties zijn dan ook niet min.  ‘Vaccinazi’ kreeg ik onder andere op sociale media te horen.  Maar als we de viruscirculatie willen doen verminderen, de mensen terug de gewone dingen willen laten doen – en last but not least – al die mensen die de voorbije weken en maanden te horen hebben gekregen dat hun zorg opnieuw uitgesteld is, hun kankerbehandeling nog niet kon opstarten of hun ingreep nog niet kon plaatsvinden, dan zie ik weinig alternatieven. Die solidariteit met kwetsbare mensen mogen we vragen.

Maar intussen, doe ik nogmaals een oproep: laat u vaccineren. Bel naar het vaccinatiecentrum en leg uw afspraak vast. Lokale vrijwilligers staan absoluut klaar om u de weg te wijzen. Het enige wat u dan moet doen, is u begeven naar het vaccinatiecentrum. Het kost u enkele minuten van uw tijd, en u krijgt er veel voor terug.

Ik heb geen glazen bol en geen zicht op de epidemiologische situatie op 28 december 2022. Misschien is de vierde prik dan al een tijdje gezet, en hebben we al een vijfde en zelfs zesde golf achter de rug. Misschien komen er nog varianten, die al dan niet besmettelijker zijn, of net niet, en minder ziekmakend, of net wel. Ik weet alleen dat ik immens geëngageerd blijf om deze vaccinatiecampagne tot een goed einde te brengen.