"Ik ben kapitein Schettino niet" (Knack, 25/01/2012)

25-01-2012

Hij blijft erin geloven. Ondanks de slechte peilingen, de wrijvingen binnen de nieuwe federale regering en de niet te stuiten opgang van de N-VA. 'Het partijprogramma van CD&V beantwoordt fundamenteel aan wat de Vlamingen willen', zegt Wouter Beke. 'Mocht de christendemocratie niet bestaan, dan zou men haar vandaag moeten uitvinden.'


Behoedzaam en omzichtig is hij. Net als de meeste christendemocratische voorzitters die hem voorafgingen. Hij neemt de tijd voor hij antwoord geeft, wikt zijn woorden en probeert elke kritiek te verbloemen. Dat is wellicht ook de enige manier om de veelkleurige federale regering-Di Rupo een kans op overleven te geven. Over de voorbije regeringsonderhandelingen wil CD&V-voorzitter Wouter Beke het dan ook zo min mogelijk hebben, en hij hoedt zich voor aanvallen op de N-VA. 'Weet u wat Phil Bosmans, die afgelopen week is overleden, altijd zei?' vraagt hij. 'Begin de dag nooit met de scherven van gisteren.'


Het ziet er nochtans niet naar uit dat de laatste potjes al gebroken zijn. Zo haalde minister Paul Magnette (PS) vorige week zwaar uit naar de Europese Commissie, die de Belgische regering volgens hem te veel maatregelen oplegt.


Wouter Beke: De coalitiepartijen zijn niet door liefde met elkaar verbonden, maar wel door een regeerakkoord van 180 bladzijden. Dat betekent niet dat ze plots ook op ideologisch vlak op dezelfde golflengte zitten. Ik verwacht dus allerminst dat de PS vanaf nu een liberalere koers gaat varen, of dat de Open VLD linkser wordt. Het enige wat telt, is dat het regeerakkoord wordt uitgevoerd. Dat is premier Elio Di Rupo (PS) ook duidelijk van plan en daarom heeft hij meneer Magnette meteen teruggefloten. Daar ben ik zeer blij om, want ik ben het helemaal niet eens met die kritiek op Europa. Niet alleen omdat de euro ons ongekende welvaart heeft gebracht, maar ook omdat we zelfs als Europa er niet was de ambitie zouden moeten hebben om de geplande sociaaleconomische hervormingen door te voeren.


U vreest niet dat Magnettes uithaal nog maar een voorproefje was van de rood-blauwe tegenstellingen binnen de federale regering?


Beke: De tegenstellingen tussen de liberalen en de socialisten interesseren me niet. Wat ik belangrijk vind, is dat we voor economische groei zorgen en er tegelijkertijd over waken dat onze sociale bescherming overeind blijft. Daarom is het net zo cruciaal om hervormingen door te voeren op het vlak van het arbeidsmarktbeleid en de pensioenen. We hebben nu een paar duidelijke afspraken waarover zwaar is onderhandeld. Iets wat in het verleden soms te weinig gebeurde.


Hoe bedoelt u?


Beke: In vorige regeerperiodes werden belangrijke afspraken soms niet gemaakt of niet nagekomen. Daardoor moesten moeilijke discussies achteraf binnen de regering worden gevoerd. Denk maar aan de onenigheid over het migrantenstemrecht waarmee de tweede paarse regering zich in eigen voet schoot. Dan is het toch veel beter om alles tijdens de formatie uit te praten? Ook al levert dat soms zeer harde discussies op.


Deze federale regering zal toch ook niet aan zulke discussies kunnen ontsnappen als ze volgende maand met de begrotingscontrole begint?


Beke: (aarzelt) Als er minder economische groei blijkt te zijn - en alles wijst daar vandaag op - zullen we de begroting moeten bijsturen, ja. Maar dat behoort tot het normale functioneren van een regering.


Zo normaal is de huidige situatie toch niet?


Beke: Het is inderdaad lang geleden dat we internationaal nog voor zo'n grote economische crisis hebben gestaan. De meeste mensen zijn zich daar ondertussen van bewust en ze weten meestal ook dat het bij ons al bij al nog meevalt. In de ons omringende landen zijn er veel ingrijpendere maatregelen genomen: verhogingen van de btw, besparingen in het onderwijs... Wij hebben zulke dingen tot nu toe niet hoeven te doen omdat ons tekort relatief beperkt is gebleven. Dat komt vooral doordat we er bij het begin van de economische crisis voor hebben gekozen om geen zwaar relanceplan door te voeren. Wij zijn de voorbije jaren dus nog goed doorgekomen. Dat de federale regering de noodzakelijke elf miljard euro voor een derde in nieuwe ontvangsten is gaan zoeken en voor twee derde op andere terreinen, is dan ook vooral omdat we de economische groei niet onderuit willen halen.
Toch roept de N-VA constant dat Di Rupo I een belastingregering is.


Beke: In Vlaanderen is de verhouding nochtans hetzelfde. De twee miljard euro die de Vlaamse regering nodig had, bestaat voor een derde uit de afschaffing van de jobkorting en voor twee derde uit andere maatregelen. En in Vlaanderen zit de N-VA wél in de meerderheid.


De N-VA heeft dus geen recht van spreken?


Beke: (onverstoorbaar) Ik zeg gewoon dat we op beide beleidsniveaus hebben gekozen voor een verhouding die economisch gezien zin en nut heeft. Daarnaast is het heel normaal dat de ene partij op Vlaams niveau oppositie voert en de andere dat op federaal niveau doet. Daar heb ik geen problemen mee.


Ook de vakbonden, inclusief het christelijke ACV, hebben het zeer moeilijk met de hervormingsplannen. Begrijpt u dat?


Beke: Men moet zich afvragen wat we au fond nastreven. Willen we dat ons sociaal systeem wordt behouden en dat de pensioenen ook in de toekomst betaalbaar blijven? Willen we de ziektekosten onder controle houden? Wel, dan zullen we zowel moeten besparen als hervormen. Natuurlijk begrijp ik dat veel mensen dat geen plezante boodschap vinden. En Elio Di Rupo heeft gelijk als hij beweert dat die ingrepen beter tien jaar geleden waren doorgevoerd. Maar dat is niet gebeurd en dus moet het nu.


De vakbonden hebben het ook moeilijk met de manier waarop die beslissingen zijn genomen.


Beke: Daar valt iets voor te zeggen. Maar mij interesseert het resultaat van die beslissingen meer dan de manier waarop ze tot stand zijn gekomen of hoe erover is gecommuniceerd.


U maakt zich niet al te veel zorgen over een stakingsgolf?


Beke: Ik zou natuurlijk liever hebben dat er niet gestaakt werd. (denkt na) In elk geval zullen vakbondsacties de beslissingen van de regering niet kunnen terugdraaien. Op de nieuwjaarsreceptie van zijn partij heeft premier Di Rupo de houding van de socialistische vakbond FGTB een gevaar voor de toekomst genoemd. Dat wil wat zeggen, hè.
Kijk, in de huidige economische situatie is élke regering verplicht om onpopulaire maatregelen te nemen. Anders doet ze haar werk niet. Maar laten we vooral niet vergeten dat deze situatie ook kansen meebrengt. Zo zijn de Vlaamse gezinnen nog nooit zo rijk geweest, was het beschikbare inkomen nog nooit zo groot en is de armoedegraad gedaald.


Zal dat de mensen kunnen troosten als ze straks langer moeten werken en meer moeten betalen voor hun bedrijfswagen?


Beke: Wel als we hen weer een toekomstperspectief kunnen bieden, want dat is de uiteindelijke bedoeling van ons regeerakkoord. Op communautair vlak, bijvoorbeeld, doen we dat door een overdracht van bevoegdheden, door eindelijk komaf te maken met het probleem van Brussel-Halle-Vilvoorde en door een nieuwe financieringswet in te voeren. Vorige week nog bleek uit het onderzoek van twee Leuvense professoren dat die financieringswet onze ambities wel degelijk zal realiseren: de solidariteit tussen de regio's wordt transparant, de transfers worden afgebouwd, de fiscale autonomie neemt toe, enzovoort.


Bart De Wever trekt nochtans heel andere conclusies uit dat onderzoek. Volgens hem bevestigt het wat hij altijd al heeft beweerd: de nieuwe financieringswet is nadelig voor Vlaanderen.


Beke: Dat klopt niet. Wij hebben de financieringswet tijdens de onderhandelingen op tafel gegooid omdat we wilden dat de deelstaten meer financiële verantwoordelijkheid zouden krijgen en dat er genoeg stabiliteit zou ontstaan. En dat is precies wat nu uit die studie blijkt.


Hoe is het ondertussen met het Uitvoerend Comité voor de Staatshervorming, dat het communautaire akkoord in wetteksten moet gieten?


Beke: Alles begint natuurlijk bij een politiek akkoord, en dat is er nu. De komende twee jaar zal wel nog hard moeten worden gewerkt aan de omzetting ervan, en dat is geen gemakkelijke taak.


Is het wel haalbaar om nog voor de zomer B-H-V te splitsen en de regeling op poten te zetten voor de benoeming van burgemeesters in de Brusselse Rand?


Beke: Dat is in elk geval de bedoeling van de premier en ook onze ambitie. Mocht ik daar niet in geloven, dan zou ik geen regeerakkoord hebben afgesloten. Waarmee ik niet wil zeggen dat het allemaal vanzelf zal gaan, want er zullen ongetwijfeld nog praktische moeilijkheden opduiken. Maar het belangrijkste is dat de politieke lijn vastligt.


Vorige week leek het alsof de Vlaamse regering geen idee heeft wat ze met al die nieuwe budgetten en bevoegdheden moet aanvangen. Over de overheveling van de hypothecaire aftrek heerste alvast grote verwarring.


Beke: (zucht) Much ado about nothing . Het communautair akkoord staat vol bevoegdheden die overgedragen moeten worden en de Vlaamse regering heeft al in oktober aangekondigd dat ze zich daarop zal voorbereiden. Hoe die bevoegdheden uiteindelijk worden ingevuld, zal voor een groot deel de inzet zijn van de Vlaamse verkiezingen van 2014. Dan moet het gaan over hoe we Vlaanderen in de toekomst vorm willen geven. Dat hoop ik toch.
Ik snap dus totaal niet waarom het een probleem zou zijn dat het fiscale woonbeleid naar Vlaanderen komt. Toen we destijds het onderwijs hadden overgeheveld, vroeg toch ook geen enkele Vlaming zich af of zijn kleine nog wel naar school zou kunnen gaan? Toen De Lijn een Vlaamse bevoegdheid werd, dacht toch niemand dat de bussen niet meer zouden rijden? Waarom maakt men zich nu dan wel zorgen?


Misschien omdat Vlaams minister Philippe Muyters (N-VA) in een interview heeft gezegd dat de Vlaamse regering nog niet weet wat ze met het fiscale woonbeleid moet aanvangen.


Beke: Het creëren van onzekerheid brengt niemand iets bij. Het heeft geen enkele zin om de mensen nodeloos zenuwachtig te maken. Je kunt ook niet eerst zeggen dat je wilt dat alles verandert en dat er zo veel mogelijk bevoegdheden naar Vlaanderen worden verlegd, en dan als het zover is paniek zaaien omdat alles zal veranderen. Maar goed, op een persconferentie met Vlaams minister-president Kris Peeters (CD&V) heeft Philippe Muyters uiteindelijk wel gezegd dat niemand zich ongerust hoeft te maken.


Vorige week gaf Philippe Muyters nóg een persconferentie: over de uitgelekte e-mails van zijn medewerkers. Ook een storm in een glas water?


Beke: Het is heel normaal dat een minister verantwoording moet afleggen over wat hijzelf of zijn medewerkers hebben gedaan. Dat lijkt me logisch. Maar om het nog maar eens met Phil Bosmans te zeggen: het zijn de noten die je kraakt en niet de mensen.


Onlangs drukte de Leuvense politoloog Bart Maddens de hoop uit dat de V-partijen Vlaams Belang en N-VA in 2014 een absolute meerderheid zullen halen. Een realistisch scenario?


Beke: CD&V is ook een V-partij.


U zegt?


Beke: Natuurlijk. Wat is een V-partij? Een politieke partij die een sterker Vlaanderen nastreeft. Wel, dat is precies wat wij met deze staatshervorming hebben gedaan.


Daar is de N-VA het toch niet helemaal mee eens.


Beke: Ik wil het proces van de N-VA niet maken.


De N-VA maakt anders wel uw proces.


Beke: Dat mogen ze doen. Zolang ze maar niet vergeten dat ze op het Vlaamse niveau onze coalitiepartner zijn en zich daar aan hun belofte houden om mee te werken aan de uitvoering van de staatshervorming.


Ondertussen blijft CD&V terugzakken in de peilingen, tot 12 procent zelfs. Maakt u zich zorgen?


Beke: Peilingen zijn momentopnames. In het najaar hebben we nog een peiling gehad van 19 procent. In elk geval ben ik kapitein Schettino niet: ik ben niet van plan het schip bij de eerste storm te verlaten. Ik heb nog altijd veel vertrouwen in ons eigen kunnen. Meer nog: mocht de christendemocratie niet bestaan, dan zou men haar vandaag moeten uitvinden.


Waarom precies?


Beke: Omdat het programma van CD&V volgens mij fundamenteel beantwoordt aan wat de Vlamingen willen. Op communautair vlak streven we naar een sterker Vlaanderen binnen een bestuurbaar land en op sociaaleconomisch vlak willen we ervoor zorgen dat iedereen mee kan en we voldoende sociale bescherming bewaren. Ten slotte werken we ook aan een samenleving waarin mensen niet alleen op hun eigen rechten focussen, maar ze ook op hun maatschappelijke verantwoordelijkheid worden aangesproken. Volgens mij kan driekwart van de Vlamingen achter die grote lijnen staan.


Om Steve Stevaert te parafraseren: Vlaanderen zit vol christendemocraten, alleen weten ze het zelf nog niet?


Beke: (lacht) Ik zou het niet beter kunnen zeggen.


U bent dus niet bang voor de gemeenteraadsverkiezingen nu de N-VA, op een paar gemeenten na, niet langer uw kartelpartner is maar wel uw grote concurrent?


Beke: Ik ben nogal optimistisch. Al weet ik natuurlijk ook wel dat de nationale tendens tot op zekere hoogte zal meespelen. Maar dat geldt vooral voor de lokale oppositie. Dat hebben we in 2006 ook gezien: het Vlaams Belang, dat in alle gemeenten in de oppositie zat, kon toen scoren dankzij de nationale wave . Toch heeft dat succes mijn partij toen niet verhinderd om vooruit te gaan.


Als de N-VA straks goed scoort, hoeft dat dus niet noodzakelijk in het nadeel van CD&V te zijn. Onze grote kracht is dat we nog altijd meer dan de helft van de Vlaamse burgemeesters leveren, en bij gemeenteraadsverkiezingen oordelen mensen in de eerste plaats over de manier waarop hun gemeente zes jaar lang is bestuurd.


Daarnaast besef ik zeer goed dat niemand de vlottende kiezers nog in de hand heeft. De manier waarop er tegenwoordig wordt gesurft op de populariteit van politieke persoonlijkheden, boezemt mij zelfs angst in. Er is een tijd geweest dat Steve Stevaert (SP.A) op handen werd gedragen, we hebben een periode meegemaakt waarin Guy Verhofstadt (Open VLD) geen kwaad kon doen, en nu is Bart De Wever aan de beurt.


U vergeet Yves Leterme.


Beke: Yves heeft dat ook meegemaakt, ja. In elk geval zijn het allemaal heel tijdelijke fenomenen gebleken. Het is een beetje zoals het kuddegedrag op de aandelenmarkten: het ene moment holt iedereen achter een aandeel aan en het andere moment laten ze het vallen als een baksteen. Ik vind het echt verontrustend dat de media tegenwoordig mee bepalen wie succes heeft en wie niet: zodra iemand niet genoeg kijkers of lezers meer lokt, is het tijd voor de volgende hype. Zo werkt de markt nu eenmaal. Maar de vraag is natuurlijk of politiek louter een marketingproduct is. Laten we hopen van niet.


© 2012 Roularta Media Group