Geloof in de kracht van de Gewesten

18-01-2012
Gisteren berichtte De Tijd op haar voorpagina “Vlaanderen dreigt te verliezen aan nieuwe financieringswet”. De journalist liet zich inspireren door een studie van twee Leuvense economen. Ik raad iedereen aan om ook eens de tijd (met kleine letter) te nemen om deze studie grondig na te lezen, want de titel dekt de lading niet. De conclusies van de studie zijn overwegend positief. De onderzoekers stellen letterlijk dat “de nieuwe financieringswet de technische mankementen uit de oude BFW weggewerkt, en- wat veel moeilijker was – een compromis gevonden is over sterk uiteenlopende politieke verzuchtingen”. Op basis van hard cijfermateriaal bevestigen ze heel wat elementen die sommigen tot nog toe hardnekkig willen weerleggen. De solidariteit neemt af. In 2012 daalt de solidariteitsterm voor Wallonië van 241 euro per hoofd naar 190 euro. Voor Brussel van 295 euro naar 232 euro. De perverse effecten van de solidariteit verdwijnen definitief. Ieder Gewest haalt vanaf nu meer baat uit een goede economische prestatie dan het verliest uit de solidariteit. En de fiscale autonomie van de Gewesten stijgt van 8,8 naar 19,6 miljard euro. Stuk voor stuk elementen waarom CD&V een herziening van de financieringswet op de onderhandelingstafel heeft gelegd nadat N-VA en PS besloten hadden om een status quo te handhaven. Zoals het goede onderzoekers betaamt, plaatsen ze ook een aantal meer kritische noten. De responsabilisering is licht afgenomen. Puur wiskundig is dat een correcte observatie. De Gemeenschappen worden verantwoordelijk voor de kinderbijslagen en voor ouderenzorg. De bijhorende middelen worden verdeeld op basis van respectievelijk het aantal kinderen en het aantal ouderen. Volgens de gehanteerde definitie is dit niet responsabiliserend. Maar dat was voor deze uitgaven ook niet het geval voorafgaand aan de staatshervorming. En, belangrijker nog, daar gaat ons pleidooi niet over. Wat telt, is dat de Gewesten veel meer dan vroeger de gevolgen van hun economisch en arbeidsmarktbeleid zullen voelen. Dat beleid is immers de ruggengraat van onze sociale bescherming. Van de totale inkomsten voor de Gewesten zal 74,5% afkomstig zijn uit eigen belastingen, waar dit met de huidige wet slechts 43% is. Een grote stap voorwaarts. En wat dan met het verlies van Vlaanderen? De onderzoekers onderlijnen dat de uitkomst op langere termijn afhangt van de gekozen hypothesen. De onderhandelaars hebben zich gebaseerd op de input van het Planbureau en de Nationale Bank, de onderzoekers op eigen ramingen die iets pessimistischer zijn. Wie heeft gelijk? Op dit ogenblik valt daar weinig zinvols over te zeggen. In 2008 daalden de fiscale ontvangsten met 7,5 miljard euro. Niet door een belastingverlaging. Niet door het beleid van een regering. Wel door grootheidswaanzin van een aantal bankiers. Nu spreken we over een onzekerheid van circa twee miljard euro op horizon 2030. Ik hanteer sinds het begin van de onderhandelingen een zeer duidelijke hypothese: ik ben rotsvast overtuigd van de kracht van de Gewesten. De zesde staatshervorming geeft ze extra instrumenten in handen om zelf beleid te voeren. En het is in eerste instantie dat beleid die zal bepalen wie er over 20 jaar beter voorstaat. Wie kiest voor autonomie, maakt ook een keuze voor meer onzekerheid. Je kan niet én een vast deel van de opbrengst van de personenbelasting verwachten én een gegarandeerd budget. Niet autonomie én een vaste dotatie. De keerzijde van de extra autonomie is dus inderdaad dat de nieuwe financieringswet iets meer onzekerheid bij de Gewesten legt maar terzelfder tijd meer stabiliteit geeft om de pensioenen en ziektekosten van de Vlamingen te betalen. Het is ook een belangrijk signaal naar de Standard en Poorsen van deze wereld, want dit draagt bij aan houdbaarheid van onze overheidsschuld. Om het in de woorden van de onderzoekers te stellen: “Vlamingen en Walen dragen bij tot de vrijwaring van de federale overheidsfinanciën. Maar diezelfde Vlamingen en Walen maken deel uit van de federatie.” In september 2010 lanceerde ik een oproep voor een nieuwe financieringswet op basis van vier uitgangspunten: Democratiserend, REsponsabiliserend, Stabiliserend, Solidariserend, samen goed voor een nieuwe DRESS-code. De studie van de Leuvense onderzoekers bevestigt letterlijk dat de onderhandelaars goed werk hebben geleverd. Inzake elk van de uitgangspunten werd een duidelijke stap voorwaarts gezet. Het is nu aan de federale regering om werk te maken van de uitvoering van het akkoord en aan de deelstaten om optimaal gebruik te maken van de nieuwe kansen. Met nieuwe bevoegdheden gaat ook meer verantwoordelijkheid gepaard. Met de nieuwe financieringswet en het communautair akkoord staan Vlaanderen, Wallonië en Brussel nog meer op eigen benen. Het is aan hen om in de praktijk te bewijzen dat goed beleid krachtiger is dan welke hypothese ook. Wouter Beke Algemeen voorzitter CD&V