Meer Vlamingen namen in 2020 contact op met Tele-Onthaal, 1712, Nupraatikerover.be, CAW en JAC, Stop it Now! en de Druglijn. Enkel de zelfmoordlijn 1813 kende het afgelopen jaar geen stijging van het aantal oproepen. Dit blijkt uit cijfers die Vlaams minister van Welzijn en Volksgezondheid Wouter Beke heeft opgevraagd. De COVID-19-crisis, die al sinds maart 2020 alomtegenwoordig is, heeft een levensgroot effect op het mentale welzijn van de Vlamingen.

Vlaams minister Wouter Beke: ‘We hebben op deze stijging geanticipeerd door via Zorgen voor Morgen de capaciteit van deze hulplijnen te versterken. Ook in het relanceplan zullen we hier middelen voor voorzien.
‘We stonden het hele jaar in nauw contact met de hulplijnen, zodat we direct konden inspelen op de noden die opdoken. De hulplijnen zijn erin geslaagd om zich snel en efficiënt aan te passen aan de nieuwe, ongewone situatie. Zowel de professionals als de vrijwilligers zorgden er zo voor dat er ondanks alles, steeds iemand was waarmee mensen konden praten.”

Gedurende de corona-pandemie zijn heel wat hulplijnen versterkt om het hoofd te bieden aan de stijgende aantallen oproepen in deze periode. Hiermee zijn zowel uitbreidingen van openingsuren, personeel, verbetering van de IT-infrastructuur als de werving van nieuwe vrijwilligers versterkt.

Het is vandaag nog niet mogelijk om al geconsolideerde cijfers voor geheel 2020 mee te geven, maar de tendensen zijn duidelijk. 

Tele-Onthaal

Tele-Onthaal kende tot 15 december 2020 132.467 oproepen via telefoon of chat. Dat is een toename van 14.6% in vergelijking met 2019. De toename was er zowel bij de telefonische diensten (+13.4%) als bij de chat (+24.9%).

Een belangrijke uitdaging bij Tele-Onthaal, dat bemand wordt door opgeleide vrijwilligers, was en is om voldoende luisterende oren te hebben, maar ook om het hen mogelijk te maken dit van thuis te doen, waar voorheen de regionale centrales hun luisterplek waren. Dit is gelukt. Dit blijkt uit een stijging van het aantal vrijwilligers gedurende de 1ste week van de kerstvakantie met 24.48%, wat betekende dat er tot 549 vrijwilligers waren die een shift van 3 uur telefoon of chat opnamen.

Het hoogste aantal oproepen werd gehaald in de maand april (12.791). Met 27% meer oproepen dan in 2019 was die maand ook de grootste toename te merken. In de zomer tot en met september nam dit aantal licht af, maar bleef ook in september nog 10.6% hoger dan in 2019. De verstrengde maatregelen leidden vanaf oktober opnieuw tot een toename, hoewel minder sterk dan tijdens de eerste lockdown.

Beperkter zijn de verschuivingen in thematiek en publiek dat contact neemt met Tele-Onthaal. Het waren in 2020 immers dezelfde thema’s als in 2019, namelijk relaties, gezondheid en eenzaamheid. De focus lag evenwel logischerwijs meer op gezondheid.

1712

De hulplijn, chatbox en mail van 1712, voor alle vragen rond geweld, wordt bemand door professionele hulpverleners. Dit is een samenwerking van de CAW (Centra Algemeen Welzijnswerk) en de VK (vertrouwenscentra kindermishandeling). Terwijl er in 2019 5.409 meldingen waren, steeg dat aantal in 2020 met 33% naar 8.047. In 2020 deden 11.171 mensen een beroep op 1712, terwijl er dat in 2019 nog 7402 waren, wat neerkomt op een stijging met maar liefst 66%. De cijfers van december 2020 zijn dan nog niet eens volledig.

Deze toename is gedeeltelijk te verklaren door de gestegen bekendheid van 1712, want ook al voor maart 2020 te zien was in hogere cijfers. Er is sprake van een enorme stijging vanaf april, die ook hier wat mildert in de zomermaanden, maar niettemin erg hoog blijft.

Zelfmoordlijn

Bij 1813 was het afgelopen jaar geen stijging van het aantal oproepen. Wel kon de zelfmoordlijn een groter aandeel van de oproepen zelf behandelen door de inzet op bijkomende vrijwilligers. Er bestaat een systeem van automatische doorschakeling naar Tele-Onthaal voor oproepers van 1813, wanneer de lijnen daar bezet zijn. Het aantal doorschakelingen hier nam af, wat een goede zaak was omdat anders de druk op Tele-Onthaal nog groter zou zijn geweest.

Nupraatikerover.be

Nupraatikerover.be biedt meer specifieke professionele hulp via chat voor kinderen en jongeren. De chathulp loopt vaak ook langduriger, vandaar dat zij een onderscheid maken tussen het aantal gesprekken en het aantal nieuwe oproepers.

In 2020 waren er 914 gesprekken, wat een stijging betekent met maar liefst 52% in vergelijking met 2019, toen er 601 gesprekken waren. Het aantal nieuwe oproepers steeg met 35%, van 333 in 2019 naar 448 in 2020. Het valt sterk op dat de pieken, zeker voor de nieuwe oproepers, zeer sterk samenhangen met een verstrenging van de maatregelen. April en oktober zijn niet voor niets de maanden die er bovenuit springen.

Hoofdproblematieken zijn seksueel geweld (22%), emotionele mishandeling en verwaarlozing (20%) en fysieke mishandeling en verwaarlozing (18%). Dit wordt geregistreerd op basis van de ‘hoofproblematiek’, Meestal is er echter sprake van meerdere problematieken.

CAW en JAC

De CAW en de JAC bieden net zoals de andere hulplijnen ook hulp via telefoon, chat of mail. Dit doen zij permanent naast de fysieke hulpverlening die zij bieden.

Tijdens de eerste lockdown werd, met uitzondering van de opvang voor dak- en thuislozen en de inloopcentra, de fysieke hulpverlening stopgezet. Er werd zoveel als mogelijk ingezet op onlinehulp. Dat is ook zeer duidelijk te zien aan de cijfers in maart, april en mei. Het aantal chatgesprekken tijdens de permanentie-uren van het JAC steeg in maart 2020 met 443% tegenover het jaar voordien tot 967. Ook bij het chatgesprekken door het CAW was er een stijging met 216% tot 508.
In april 2020 werd de piek bereikt met 1470 chatgesprekken bij het JAC en 792 bij het CAW.

Ook via telefoon was april een ongekende piekmaand met 29.842 hulpverlenende telefoongesprekken. Hoewel dit aantal vanaf juli tot het einde van het jaar stabiliseerde rond de 15.000/maand, is dat nog 30 tot 40% meer dan in 2019.

Tijdens de tweede lockdown kon, door aanpassingen aan de infrastructuur, de aanwezigheid van beschermingsmateriaal en aanpassingen bij het werken op afspraak, de fysieke hulp wel doorgaan. Hierdoor is de stijging in het najaar minder groot.

Stop it Now!

Algemeen was er een toename van het aantal oproepen in de eerste en tweede lockdown van ongeveer 30% in vergelijking met het jaar 2019, maar ook hier zijn de cijfers voor 2020 nog niet volledig. Tot en met november ging het over 459 contactnames via mail, chat of telefoon. Opmerkelijk was dat het de eerste twee weken van beide lockdowns het steeds even rustiger was en er nadien opmerkelijk meer contactnames kwamen (via alle kanalen).

Een verschuiving in doelgroepen was ook opmerkelijk. In verhouding met 2019 bereikte Stop it Now! veel meer dichte naasten die bezorgd waren over iemand in de omgeving (30% in 2020 tegenover 24% sinds de oprichting). Met betrekking tot de doelgroep die bezorgd was over zichzelf, bereikten ze meer downloaders van misbruikbeelden. In 2019 ging het voornamelijk over mensen die bezorgd waren over hun gevoelens.

De Druglijn

Contacten
per maand

April 2020

Mei 2020

Juni 2020

Juli 2020

Aug
2020

Sep
2020

Okt
2020

Nov
2020

Nov
2019

Nov
2018

Chatgesprek

167

152

148

118

113

150

196

166

91

68

Mail

200

182

169

152

165

 

167

 

306

 

225

319

296

Telefoon & skype (*)

283

252

302

232

228

271

301

287

309

285

Totaal

650

586

619

502

506

588

803

678

719

649

De Druglijn gaat ervan uit dat de toename van de telefoongesprekken, vooral die gesprekken na de lockdown, vooral te wijten is aan het feit dat mensen tijdens de lockdown minder gemakkelijk in alle privacy konden bellen.

De duur van elke contact is ook een belangrijke indicator. Het is duidelijk dat De Druglijn door de impact van corona-crisis met meer crisissituaties, emotionele noden en expliciete hulpvragen te maken krijgt dan ooit voorheen. Dat vertaalt zich automatisch in langer contacten door de zorg die de beantwoorder aan de emotionele opvang besteedt. Een analyse toont duidelijk dat de gemiddelde duur van een chatgesprek in de periode van half maart tot eind mei 2020 (eerste lockdown) dubbel zo hoog lag dan in de periode 1 januari tot half maart 2020 (voor de eerste lockdown): 29 minuten tegenover 15 minuten met uitschieters in chatgesprekken die tot 2 uur duren.

Belangrijke focus op mentaal welzijn

De coronacrisis hakt in op ons gemoed. Vlaams minister Beke heeft dan ook in april al beslist om via het Actieplan ‘Zorgen voor Morgen’ volop te investeren in deze hulplijnen:

  • Zorgen voor Morgen: 465.000
    • Tele-Onthaal (€95.000),
    • Awel (€75.000),
    • 1712 (€140.000),
    • de Zelfmoordlijn (€ 50.000) en
    • Nu Praat Ik Erover (€75.000)
    • De Druglijn (€30.000)
  • Campagne hulplijnen: €250.000 (december-januari)
  • Bijkomende versterking 1712 (december 2020): €178.000
  • Tele-Onthaal: versterken digitale toegang vrijwilligers (december 2020): €000

Vlaams minister van Welzijn en Volksgezondheid Wouter Beke: ‘We zijn volop bezig met het uitrollen van de vaccinatiestrategie, maar de weg is nog lang en er is een belangrijke, onberekenbare parameter: de leveringszekerheid van de producenten van het vaccin. In het kader van het relanceplan investeren we dan ook verder in deze hulplijnen. Daar is nog 1.5 miljoen voorzien. We zijn in gesprek met deze hulplijnen naar de invulling daarvan. Daarnaast kan ik alleen maar oproepen om elkaar niet los te laten.’

Een cookie is een klein bestand dat door de server van CD&V wordt uitgestuurd en geplaatst op de harde schijf van jouw computer, tablet, GSM of ander apparaat waarmee je onze website bezoekt. In de cookies wordt informatie opgeslagen. 

Het gebruik van cookies heeft allerhande doelstellingen. Sommige cookies worden gebruikt om de website en de daarop aanwezige informatie of diensten te kunnen verstrekken. Andere worden gebruikt om het bezoek aan onze website aangenamer of gemakkelijker te maken. Nog andere zijn bedoeld om het gebruik van de website te analyseren of om jou gerichte reclame te sturen. Cookies die omwille van technische of beveiligingsredenen noodzakelijk zijn, plaatsen we in ieder geval. 

Door op “Ik ga akkoord” te klikken, aanvaardt u het gebruik van deze cookies voor al deze doeleinden. U kan evenwel uw cookievoorkeuren regelen via de knop “Voorkeuren instellen”.