"Di Rupo kan uitstellen, maar niet ontwijken"

21-05-2011

BRUSSEL - "Wie de leiding heeft van de onderhandelingen, heeft het recht op zijn werkmethode. Dat was voor mij zo, en ik aanvaard dan ook de werkmethode van Elio Di Rupo. Maar er komt een dag dat hij niet langer aan een coalitiekeuze kan ontsnappen. Ik zou Di Rupo willen aanraden om die coalitiekeuze samen met Bart De Wever te maken. Een regering zonder N-VA is voor de CD&V ondenkbaar", zegt voormalig koninklijk onderhandelaar en nu weer partijvoorzitter Wouter Beke, die daarmee het lot van zijn partij verbindt aan dat van de N-VA. Althans voor de federale regeringsonderhandelingen. Niet voor de gemeenteraadsverkiezingen.


Hoe kijkt u terug op uw twee maanden als koninklijk onderhandelaar?

"Ik denk dat ik daar met enige tevredenheid op kan terugkijken en dat ik gedaan heb wat ik moest doen. Ik ben me altijd op het inhoudelijke blijven focussen, heb me niet laten opjagen door de verklaringen links of rechts of door het ultimatum dat Jan Jambon in jullie krant lanceerde. Daardoor heb ik veel tijd gewonnen. Ik heb het beste van mezelf gegeven, samen met mijn ploeg."

Wie zijn dat, die mensen uit uw ploeg?

"Medewerkers van onze studiedienst, kabinetsmedewerkers, mensen die vroeger al achter de schermen werkten bij onderhandelingen..."

"Ik heb ook altijd teruggekoppeld naar Yves Leterme, Kris Peeters, Steven Vanackere, Jo Vandeurzen, Inge Vervotte en onze fractieleiders. Dat heeft me ook toegelaten om te groeien in mijn rol van voorzitter van de partij. Ze hebben me altijd op het hart gedrukt dat ik moest beslissen als voorzitter en er tegelijk ook altijd aan toegevoegd dat ze mij zouden volgen in mijn beslissingen. Ik heb nooit alleen gestaan."

Vindt u dat u geslaagd bent in uw opdracht?

"Het antwoord is dubbel. Ja, omdat de bouwstenen voor een communautair akkoord er allemaal liggen. Elio Di Rupo heeft me gezegd dat hij die bouwstenen gaat gebruiken in zijn nota over de staatshervorming."

"Maar ik zal pas helemaal geslaagd zijn wanneer er ook een communautair akkoord is. Dat heb ik niet meer helemaal in de hand. Het is nu aan Di Rupo."

Welke zijn de voornaamste pijnpunten om tot een akkoord te komen?
 
"Ik zie er twee. Het eerste is de financieringswet en de fiscale autonomie. De vrees voor verarming bij de Franstaligen is bijzonder groot. Ze zoeken maximale zekerheid voor de komende tien tot vijftien jaar. Dat is vooral het geval voor de PS. Wanneer ze mijn rapport zullen hebben gelezen, zullen ze zien dat mijn voorstel niet zal leiden tot een verarming van Wallonië en Brussel. In het voorstel zit er wel een omslag naar meer responsabilisering van de regio's."

 "Het tweede pijnpunt is de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde plus compensaties voor de Franstaligen. N-VA en PS kunnen zich grotendeels terugvinden in het compromis. De vraag is of ook MR en cdH er mee kunnen leven. De Franstaligen moeten in de twee dossiers hun schrik overwinnen om tot een akkoord te komen."

U heeft het over pijnpunten voor de Franstaligen, niet voor de Vlaamse partijen. Dan moeten we spreken van een Vlaamse nota Beke.

"Neen. Het zal altijd zo zijn dat de Franstaligen vinden dat ze meer moeten geven dan de Vlamingen, al was het maar omdat ze oorspronkelijk op het standpunt stonden dat er voor hen helemaal geen staatshervorming hoeft te komen. Dat is ondertussen geëvolueerd."

"Om tot een compromis te komen, zullen ook de Vlamingen moeten inbinden. Zo komt er voor de N-VA geen splitsing van de RVA en ook niet van het RIZIV. CD&V weet bijvoorbeeld dat het alleen staat met haar voorbehoud tegen het beheer van het geregionaliseerde kindergeld door de gemeenschappelijk gemeenschapscommissie in Brussel."

Hebben Bart De Wever en Elio Di Rupo goed meegewerkt?

"Ik vind dat ze zich constructief hebben opgesteld en altijd heel loyaal waren naar mijn persoon. Er waren verklaringen. Veelal kwamen die vanuit de tweede rij. Dat heeft het vertrouwen onder ons drie niet geschaad."

Elio Di Rupo is formateur. Wat verwacht u van hem?

"Dat hij voor wat betreft het communautaire luik verder werkt op basis van mijn nota. Dat hij ook een sociaaleconomische nota schrijft, zodat we ook hier kunnen opschieten. En dat hij geen spelletjes speelt."

Geen politieke spelletjes. Dat u dat zegt, betekent dat u daarvoor vreest.

"Neen. Maar ik wil wel meteen duidelijk zijn. Het wantrouwen bij de N-VA ten overstaan van Di Rupo en de PS is zeer groot. Ze vrezen nog altijd dat het zijn bedoeling is om de N-VA buitenspel te zetten, om een regering zonder N-VA te vormen. Zijn succes als formateur zal afhankelijk zijn van de mate waarin hij dat wantrouwen bij de N-VA kan wegnemen. Slaagt hij daar niet in, dan zal hij ook niet slagen als formateur."

"Di Rupo zal zich ook boven de partijen moeten plaatsen. Als CD&V-voorzitter was ik het ook niet altijd eens met de voorstellen van N-VA en PS. Maar als onderhandelaar zette ik mij daar boven en verwerkte ik hun voorstellen in mijn nota."

Elio Di Rupo gaat nu eerst een nota met twee luiken - staatshervorming en sociaaleconomisch programma - schrijven en daarna aan de negen partijen vragen of ze daarover willen onderhandelen. Wat vindt u van zijn werkmethode?

"Iedereen die de leiding krijgt van de onderhandelingen moet voor zichzelf uitmaken welke werkmethode hij zal hanteren en dat meteen duidelijk maken."

"Ik heb dat ook gedaan. Ik heb meteen gezegd dat ik verder wilde werken op de toen al bestaande nota's, dat ik dat zou doen in bevoorrechte relatie met Bart De Wever en Elio Di Rupo en dat na mij een van hen twee moest overnemen. Ik heb geen probleem met de werkmethode van Di Rupo."

Wanneer moet er een coalitiekeuze gemaakt worden?

"Ik vermoed dat de coalitiekeuze er komt nadat de partijen commentaar hebben gegeven op zijn nota. Het hoeven niet noodzakelijk dezelfde partijen te zijn die over de twee nota's onderhandelen. Voor een staatshervorming is een tweederde meerderheid nodig en dus hebben we ook meer partijen nodig. Voor de vorming van een regering volstaat een gewone meerderheid en kunnen we het in principe ook met minder partijen doen."

Daarmee zegt u dat de nieuwe regering niet noodzakelijk een tweederde meerderheid in eigen schoot moet hebben.

"Dat is juist. Maar het mag. Het is niet aan de CD&V om te zeggen wie wel en niet in de regering moet zetelen, daarvoor zijn we als partij te klein. Dat is het voorrecht van de formateur."

"Maar ik wil Di Rupo wel aanraden om dat in overleg met Bart De Wever te doen. Bart moet inspraak krijgen, dat lijkt me de logica zelve. De N-VA is de grootste partij in het parlement."

Waarom heeft Di Rupo de coalitiekeuze nog maar eens uitgesteld? We hadden een informateur, een preformateur, twee onderhandelaars, een verduidelijker, een bemiddelaar, opnieuw een informateur en een onderhandelaar. Het terrein is voldoende verkend. En we weten wat Bart De Wever wil.

"Dat is een correcte analyse. In de politiek moet men risico's durven nemen. In het verleden hebben veel CD&V'ers dat gedaan. Dat houdt uiteraard in dat er al eens iets kan mislukken. Maar zonder keuze geen vooruitgang. Indien Elio Di Rupo echt een regering wil vormen, dan zal hij ooit een coalitiekeuze moeten maken. Hij kan uitstellen maar niet ontwijken."

Willen N-VA en PS wel een akkoord?

"Ik denk dat het niet zozeer een vraag van willen dan wel van kunnen is. Ik denk dat ze beiden schrik hebben van hun achterban, gezien de verwachtingspatronen die ze zelf mee hebben opgebouwd. Dat is een wetmatigheid in de politiek. Zeker in grote partijen."

"De leiders beseffen veelal goed wat de kiezers van hen verwachten. Maar de kaders en mandatarissen zijn meer gefocust op het eigen partijprogramma en het eigen grote gelijk. Dat maakt het moeilijk voor de leiders."

Welke coalitie wil u?

"Een werkbare."

Wat is werkbaar?

"De coalitie waarover Bart De Wever en Elio Di Rupo het eens zijn."

Ik zou zeggen: een afspiegelingsregering, met in de federale regering dezelfde partijen als in de regionale regeringen.

"Dat was bij het begin van de onderhandelingen vorig jaar in de zomer het uitgangspunt. We hebben die formule als laatste verdedigd, dat pad is in januari door Di Rupo verlaten."

De N-VA wil in de nieuwe regering dezelfde partijen die nu de federale regering vormen plus de NVA.

"Ik ben gecharmeerd. Dat wil zeggen dat de coalitie die Yves Leterme in 2007 op de been bracht nog zo geen slechte regering was."

De N-VA wil een centrumrechtse regering.

"Dat zijn praatjes. Met N-VA en PS zullen zowel rechts als links in de regering zitten. Bovendien zal het een regering zijn die vooral zal moeten doen wat Europa ons oplegt met zijn stabiliteits- en hervormingsprogramma."

Is een regering zonder N-VA denkbaar?

"Neen. Voor de CD&V is een regering zonder N-VA niet denkbaar. Net zoals een regering zonder PS niet denkbaar is."

En als Di Rupo een regering zonder N-VA wil vormen?

"Dan zal het ook een regering zonder CD&V zijn."

Dat impliceert dat u ook tegen een opwaardering bent van de regering van lopende zaken tot een volwaardige regering Leterme. Want ook dat is een regering zonder N-VA.

"Dat willen we inderdaad niet. Di Rupo heeft de plicht om te slagen. Iedereen voelt perfect aan in welke richting het moet gaan. Het probleem is dat er nog te veel zijn die schrik hebben voor die volgende stap, omdat ze vrezen dan alleen te komen staan. Verkiezingen winnen is interessant. Het impliceert wel dat men daarna zijn verantwoordelijkheid opneemt. Het is de hoogste tijd dat NVA en PS dat doen."

Hoe gaat het met de CD&V?

"Goed, dank u. We zijn onze verkiezingsnederlaag niet vergeten, maar het trauma is wel verwerkt en er is opnieuw geloof in eigen kunnen. Dat wordt mee in de hand gewerkt door het feit dat Yves Leterme en Kris Peeters goed werk leveren als premier en ministerpresident. We zijn ook bezig met de actualisering van ons programma. En de voorbereiding van degemeenteraadsverkiezingen van oktober volgend jaar draait op volle toeren."

Trekt de CD&V alleen naar die verkiezingen of komen er opnieuw kartels?

"Net zoals in 2006 zullen we ook volgend jaar in grote mate alleen naar de kiezer trekken als CD&V. We vertrekken vanuit onze eigen sterkte en dat is ook de boodschap die we hebben meegegeven aan onze lokale afdelingen."

"Dat wil niet zeggen dat we kartels met de N-VA uitsluiten, maar enkel in die gemeenten waar dat zorgt voor een meerwaarde. Nu hebben we in 100 van de 308 Vlaamse gemeenten een kartel, maar slechts in een 30-tal gemeenten zorgen die voor een meerwaarde. We hebben dat samen met de N-VA afgesproken. Ze zitten op dezelfde golflengte."

Eric DONCKIER

Het Belang van Limburg, 21/05/2011

Welkom bij CD&V. Onze websites maken gebruik van cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren. Lees onze Cookies Policy voor meer informatie. Ons cookiebeleid en deze voorkeuren gelden voor alle CD&V-websites. Door op 'Akkoord' te klikken, ga je akkoord met de geselecteerde cookies.