'Di Rupo heeft het voor zichzelf verziekt'

21-05-2011

Dat Wouter Beke CD&V) het 'colloque singulier' van de koninklijke onderhandelingen doorbreekt, dreigt Elio Di Rupo (PS) in verlegenheid te brengen. Want telkens als de Franstalige socialist de deur van de onderhandelingen achter zich dichttrok, nam hij steevast afstand van het werk dat was gedaan. Een immer twijfelende Di Rupo, die inmiddels formateur is, is bang van zijn eigen schaduw, zo blijkt nu Beke uit de biecht klapt.

Laat ons meteen de vraag van één miljoen stellen: hebt u vooruitgang geboekt of niet?

Wouter Beke: 'Met het oog op de splitsing van de kieskring Brussel-Halle-Vilvoorde heb ik negen concrete wetsvoorstellen uitgewerkt. Elio Di Rupo en Bart De Wever hebben die niet ondertekend, maar elke paragraaf ervan is wel met hen doorgenomen. Er blijven nog twee of drie knelpunten over. Maar op basis van de voorstellen die ik op papier heb gezet, is een akkoord over BHV en de compensaties voor de Franstaligen mogelijk.'

'Ook in de onderhandelingen over een nieuwe financieringswet zijn we ver geraakt. Ik heb een concreet voorstel neergeschreven en laten berekenen door de Nationale Bank. Het is een voorstel dat evenwichtig is, maar waar de N-VA en de PS nog wel opmerkingen over hebben. Maar het is volledig uitgerekend volgens de parameters die vooropgesteld waren, opdat het niet zou leiden tot een structurele verarming van een regio.'

Di Rupo heeft het voorstel wel afgeschoten in een brief.

Beke: 'Die brief was een grote ontgoocheling. Op een aantal terreinen, bijvoorbeeld over BHV, heeft zowel Di Rupo als De Wever duidelijk gemaakt waar hij naartoe wil, zonder zich daaraan te willen verbinden in het openbaar. Om er niet mee achtervolgd te worden, had Di Rupo zelf gevraagd het rapport niet publiek te maken. En dat begrijp ik. Ik had dan ook niet de ambitie een grote roadshow te organiseren. Di Rupo had mijn woord, maar blijkbaar was hij er niet 100 procent van overtuigd dat het rapport niet zou uitlekken. Dat is de reden waarom hij die brief heeft gestuurd. Zo kon hij zich ten aanzien van anderen verdedigen als het rapport toch publiek gemaakt zou worden.'

Uw rapport is nooit uitgelekt, maar de brief van Di Rupo wel.

Beke: 'Di Rupo had me gevraagd de brief vertrouwelijk te houden, maar dat was onmogelijk. Ik was verplicht dat aan Bart De Wever te melden. Want wat als De Wever was aangewezen als formateur? Dan had ik hem mijn nota moeten bezorgen, waarna Di Rupo vervolgens doodleuk zou zeggen dat hij een brief met opmerkingen had overhandigd aan mij. En De Wever zou van niets weten.'

Di Rupo heeft die brief gestuurd om zich in te dekken tegenover mogelijke kritiek, maar hij heeft uw opdracht er wel door doen mislukken.

Beke: 'Had hij dat niet gedaan en vorige week donderdag onmiddellijk aanvaard formateur te worden, dan had hij de scènes van de voorbije dagen kunnen vermijden. We staan nu even ver, maar de ambiance is totaal anders. Di Rupo heeft het klimaat voor zichzelf verziekt. Ik heb het spel altijd correct gespeeld. Ik had Di Rupo of De Wever ook in verlegenheid kunnen brengen. Maar dat had niets bijgebracht. Het wantrouwen is al groot genoeg.'

Had u het gevoel als koninklijk onderhandelaar meester van het spel te zijn?

Beke: 'Ik heb altijd gezegd dat ik een basis voor een communautair akkoord zou zoeken, maar dat mijn opvolger de laatste knopen zouden moeten doorhakken. Ik heb nooit de ambitie gehad er een sluitstuk van te maken. Dat is misschien de misrekening geweest van Johan Vande Lanotte, die als koninklijk bemiddelaar wel gewerkt heeft naar een globaal akkoord. Misschien kon hij ook niet anders, want Di Rupo was toen niet bereid om over te nemen.'

Verwijt u De Wever en Di Rupo eigenlijk iets?

Beke (denkt lang na): 'Wat zou ik hen kunnen verwijten?'

Dat ze de moed niet hebben om te springen, zoals u na uw opdracht hebt gezegd.

Beke: 'Dat was een boodschap aan alle partijen. In eerste instantie aan de N-VA en de PS, maar ook aan de MR en het cdH als het gaat over Brussel-Halle-Vilvoorde. Iedereen zal wat pijn moeten kunnen verdragen als men tot een akkoord wil komen. De N-VA heeft een verwachtingspatroon opgebouwd dat ze niet zal kunnen realiseren. En de PS zal de angst in het debat over de financiële toekomst van Brussel en Wallonië moeten overwinnen. Elke partij zal water bij de wijn moeten doen. Ook onze partij. Maar de grootste twee het meest van al.'

Wat is eigenlijk uw innigste overtuiging: willen de PS en de N-VA nog een akkoord of niet?

Beke: 'Er zijn veel redenen om te denken dat het niet zal lukken. En er komen er elke dag bij. Maar er zijn enkele eenvoudige redenen waarom het moet lukken. De N-VA en de PS hebbenallebei bevestigd dat ze niet uit zijn op nieuwe verkiezingen. En toen ik tien dagen geleden zei dat iedereen een pijngrens zal moeten oversteken, heeft De Wever gezegd dat mijn analyse niet onjuist is en ook Di Rupo heeft dat bevestigd.'

Maar enkele dagen later zat het er andermaal bovenarms op. Di Rupo werd aangesteld als formateur en de N-VA gaf onmiddellijk het signaal dat ze er niet in gelooft. Wordt u daar niet moe van?

Beke: 'Dat heeft geen enkele toegevoegde waarde. Ofwel schrijft men zich in in een logica met het oog op een akkoord, ofwel doet men dat niet en moet men zijn conclusies trekken.'

Misschien wil de Vlaamse kiezer liever dat de N-VA het been stijf houdt, ook al kom je op die manier niet tot een regering.

Beke: 'De PS en de N-VA hebben de verkiezingen gewonnen omdat ze een bepaald verwachtingspatroon hebben gecreëerd. Maar om die verwachtingen in te lossen, moet wel een regering worden gevormd. Ik geloof niet dat een partij aan haar kiezers kan uitleggen dat ze het geen probleem vindt dat er geen federale regering wordt gevormd.'

Tijdens uw missie dook het scenario van nieuwe verkiezingen in juni op een bepaald moment op.

Beke: 'Na de paasvakantie had ik het opcentiemenmodel voor een nieuwe financieringswet uitgewerkt. En daar heeft Di Rupo slecht op gereageerd, waardoor het vastzat. De volgende stap moest worden gedaan, anders stonden we dicht bij verkiezingen. Ik heb dat toen ook gezegd, maar op dat moment heeft zowel Bart De Wever als Elio Di Rupo gezegd dat hij geen nieuwe verkiezingen wilde.'

Ook het scenario om nieuwe federale verkiezingen te laten samenvallen met de gemeenteraadsverkiezingen in 2012 dook op.

Beke: 'Iedereen verdenkt de andere partij dat ze daarop uit is. En iedereen zegt dat de andere partij daar argumenten voor heeft. Men verdenkt CD&V ervan omdat we dan de burgemeestersbonus kunnen gebruiken om ons resultaat federaal op te krikken.'

Hebt u het gevoel - zoals de N-VA suggereert - dat Di Rupo erop uit is een regering te vormen zonder de N-VA?

Beke: 'Speculaties dat we in een regering zouden stappen zonder de N-VA zijn puur tijdverlies. Al moet ik toegeven dat de N-VA daar zelf aanleiding toe heeft gegeven door om de haverklap te dreigen eruit te stappen. Strategisch is dat niet verstandig. Dat heeft sommigen ertoe aangezet niet te bewegen en te wachten tot het moment waarop de N-VA er effectief uit zou stappen. De Wever weet beter dan wie ook dat men geen akkoord kan bereiken door weg te lopen van de onderhandelingstafel.'

Toch gaan sommigen er nog steeds van uit dat CD&V op een bepaald moment overstag zal gaan en de N-VA zal laten vallen.

Beke: 'Bij sommigen speelt dat in hun achterhoofd mee. Maar dat is wellicht ook de reden waardoor we al maanden tijd hebben verloren.'

Ondertussen wordt CD&V wel afgedaan als het schoothondje van de N-VA.

Beke: 'Ik denk dat de mensen vooral het gevoel hebben dat CD&V een partij is die in Vlaanderen de begroting weer in evenwicht heeft gekregen. Dat we federaal in lopende zaken in moeilijke omstandigheden het schip op koers houden. En dat we de voorbije elf maanden onze verantwoordelijkheid in de onderhandelingen hebben genomen.'

Uit de opiniepeilingen blijkt nochtans niet dat dat het beeld is dat de kiezers van CD&V hebben.

Beke: 'In een opiniepeiling van Voka gaan we 4 procent vooruit.'

Waarom lopen de regeringsonderhandelingen eigenlijk zo moeizaam?

Beke: 'Een van de redenen is dat de N-VA en de PS een aantal keuzes die na de verkiezingen duidelijk waren weer in vraag hebben gesteld. De N-VA heeft het premierschap aan Di Rupo aangeboden en vervolgens afspraken gemaakt in Vollezele, waar geopteerd is voor een coalitie die een afspiegeling zou zijn van de deelstaatregering. Maar vandaag moeten we vaststellen dat Di Rupo de vraag of hij premier wil worden ontwijkt. En ook de coalitie werd openlijk ter discussie gesteld. Daarbij komt nog dat we intussen een jaar parlementair werk achter de rug hebben en de N-VA in een oppositiemodus zit, wat af en toe spanningen geeft tussen de N-VA en CD&V.'

Wat doet dat met een 'jeune homme', zoals u in Franstalig België genoemd wordt, om elf maanden mee te draaien op deze paardenmolen?

Beke: 'Het is leerrijk, maar vermoeiend. Ik probeer er rustig bij te blijven door mentaal voldoende afstand te houden.'

Is het momentum om een regering te vormen niet voorbij?

Beke: 'Ik heb niet voor niets Confucius geciteerd bij het afsluiten van mijn opdracht. "Zien wat juist is en het niet doen, is een gebrek aan moed".'

U wordt er spiritueel van als het ware.

Beke: 'Ik had ook Franciscus van Assisi in mijn achterhoofd. 'Doe eerst wat noodzakelijk is, doe dan wat mogelijk is en nadien zal je versteld staan van de dingen die je hebt gerealiseerd en waarvan je bij aanvang dacht dat ze nooit mogelijk zouden geweest zijn.'

Pieter Blomme en Wim Van De Velden

De Tijd, 21/05/2011

Welkom bij CD&V. Onze websites maken gebruik van cookies om jouw gebruikservaring te optimaliseren. Lees onze Cookies Policy voor meer informatie. Ons cookiebeleid en deze voorkeuren gelden voor alle CD&V-websites. Door op 'Akkoord' te klikken, ga je akkoord met de geselecteerde cookies.