'De Wever deelt alleen muntjes met azijn uit' (DS, 14/07/2012)

14-07-2012

CD&V-voorzitter Wouter Beke herinnert zich de viering van de Vlaamse feestdag in 2011 levendig. ‘Het politieke imbroglio was totaal. Met een enorme klap had de N-VA de deur dichtgeslagen. Niemand wist welke kant het uit moest. De keuze ging tussen nieuwe verkiezingen of toch verder onderhandelen. CD&V heeft toen het risico genomen, met ontzettend veel onzekerheid, maar op onze voorwaarden. (grijnst) Ik heb toen gedacht, gedurfd en uiteindelijk ook gedaan.’

Hoeveel voldoening geeft de stemming rond BHV?

‘Ik word daar niet gelukzalig van, maar mijn gelukzaligheid zoek ik ook niet in de politiek. Voor mij incarneren die onderhandelingen moeilijke weken en maanden. Het was belangrijk dat iedereen zich aan de afspraken hield. Natuurlijk heeft men geprobeerd om gaten in het akkoord te boren. Dat is niet gelukt. In die zin ben ik wel tevreden. (droog) Ze zeggen altijd dat ik affirmatiever moet zijn. Dus bij deze. Ik ben daar tevreden over!’

Toch heerst er ook cynisme. In de zin van: BHV is gesplitst, we merken er niets van.

‘Tja, waarom hebben we er dan zo veel energie aan besteed? In 2004 en in 2009 stond het in het Vlaamse regeerakkoord, in 2007 werd het gestemd door de kamercommissie Binnenlandse Zaken, de hele wereldpers kwam toen aandraven. In 2010 leidde het tot de val van de federale regering. BHV blokkeerde jarenlang elke communautaire vooruitgang. De kiezel moest uit de schoen.’

‘Natuurlijk belangt de splitsing van de kieskring vooral de mensen in de Vlaamse rand aan. Zij zagen hoe Brusselse Franstalige politici in hun buurt campagne voerden. Voor de rest groeide het uit tot een symbooldossier: de Franstaligen moesten ons dit geven, zonder een onredelijke prijs. Ze hebben het nochtans geprobeerd: de voorafgaande benoeming van burgemeesters in de faciliteitengemeenten, de uitbereiding van Brussel, het ontplooien van Franstalige gemeenschapsbevoegdheden in Vlaanderen... Het zit allemaal niet in het akkoord.’ 

De N-VA vindt de prijs te hoog.

‘Hmm, ja. Ze proberen veel wind te maken, in de hoop hun eigen voetsporen uit te wissen. De partij vraagt waarom er zoveel geld komt voor Brussel, waarom de procedure bij de raad van State wordt aangepast of waarom er dubbele kiesbrieven komen. Na de verkiezingen van 2010 hebben we steeds binnen dat kader gewerkt. Over de contouren heb ik als koninklijk onderhandelaar met Bart De Wever en Elio Di Rupo zelfs een akkoord gemaakt . De Wever was eerlijk toen hij me indertijd vertelde dat de zaken binnen zijn partij erg moeilijk lagen. Maar als ik zie hoe de N-VA nu oppositie voert tegen afspraken die ze eigenlijk zelf hebben gemaakt, dan krijg ik het behoorlijk lastig.’

‘De Wever nam in juli 2011 het risico om de onderhandelingstafel te verlaten. Kan ik het helpen dat hij daarom geen resultaten kan voorleggen? Na het akkoord over BHV, enkele maanden later, kruisten we elkaar in de studio’s van VTM. “Sometimes you win, sometimes you lose,” vertelde hij informeel. Van die sportieve houding valt niets meer te bespeuren.’

Ze liegen dat het kraakt.

(zwijgt lang) ‘Aristoteles heeft ooit gezegd: “Plato is mijn vriend, maar de waarheid is nog meer mijn vriend.” Eigenlijk kan ik niets anders antwoorden op de vraag waarom ik geen contact meer heb met De Wever.’

Hij voelt geen ‘respect’.

‘Je kan enkel respect opeisen als je respect toont, wederkerig blijft essentieel.’

‘Mocht hij de behoefte voelen om mij te spreken, ik sla in de Senaat met iedereen een praatje. Hij kan me ook altijd bellen, hij heeft mijn nummer. (zuinig) Wat ik van hem niet kan zeggen sinds hij van telefoon is gewisseld. Of wij elkaar een hand geven? Neen. Hij ontwijkt mij in zekere zin.’

‘Als ik publieke uitspraken doe over een belangrijke zaak, dan zie ik het als mijn plicht om aanwezig te zijn in het parlement in plaats van op een campagnebus. Als je op televisie een discussie laat ontbranden - zoals onlangs over onderwijs - en daarmee je volledige fractie in de vernieling rijdt, dan kan je toch niet wegblijven? Afwezig zijn in de Senaat wanneer je fractie de inhoud van je eigen nota als koninklijk verduidelijker zit te loochenen, dat gaat er bij mij gewoon niet in.’

De retoriek van de N-VA klinkt aantrekkelijker dan de retoriek van een BHV-akkoord.

‘Ik ben liever naïef dan cynisch. Nu, enige graad van cynisme is me niet vreemd.’

 Het akkoord schaadt de Vlaamse democratische rechten ‘op een schandalige manier’. In de Kamer keurden 57 Franstaligen het akkoord goed, tegen 48 Vlamingen.

‘Ik heb het nageteld. De Vlaamse meerderheid vertegenwoordigt 2,16 miljoen kiezers, de Franstalige 2,09 miljoen. De Vlaamse oppositie haalt slechts 1,79 miljoen. Om in de terminologie van De Wever te blijven: binnen de Vlaamse democratie heeft het akkoord een meerderheid. Wie schermt met “de democratie” moet dat correct doen. De nationalisten doen alles om de legitimiteit van een federaal bestuur in vraag te stellen. Ik begrijp dat. Artikel 1 van hun partijprogramma zegt: “Wij gaan voor een onafhankelijk Vlaanderen.” En in 2014 moet het allemaal gebeuren. Mijn partijprogramma zegt dat niet.’

‘Dit trucje passen ze niet voor het eerst toe. Toen de N-VA in 2008 plots haar steun opzegde, verloor Yves Leterme zijn meerderheid aan Vlaamse kant. De Wever noemde het een Vichyregime, naar analogie met het gelijknamige regering die in Frankrijk met de Duitsers collaboreerde. Uitgerekend Pol Vanden Driessche (toen CD&V, nu N-VA, red.) repliceerde dat de N-VA zorgvuldiger moest omspringen met historische vergelijkingen. Tussen 1981 en 1988 regeerde Wilfried Martens met een minderheid aan Franstalige kant. Niemand trok zijn legitimiteit in twijfel, nooit weigerde een Franstalige hem aan te spreken als premier.’

‘Wijlen Hugo Schiltz dacht na over België als plurinationale democratie. Als je zoiets afwijst op Vlaams niveau dan kan je onmogelijk in een Europees verhaal meespelen. Europa is per definitie een plurinationale democratie. Als daar de wet van de sterkste zou gelden, dan hebben wij bitter weinig te zeggen. Een democratie is meer dan de wet van de sterkste.’

Tijdens senaatsdebat sprak De Wever van een shitmoment, in plaats van een Schiltz-moment.

‘Dat vond ik erg intrigerend. Schiltz heeft ooit mijn politiek bewustzijn aangescherpt. Tijdens een nacht schreef hij het boekje Gedaan met treuren en zeuren als antwoord op Gedaan met geven en toegeven van de Vlaamse publicist Mark Grammens. Het ging over de manier waarop de Vlaamse beweging aan politiek kan doen. Er zijn mensen zoals ik die zweren bij onderhandelingen, de participationisten. Aan de andere kant willen of kunnen scherpslijpers niet tot een compromis komen. Voor hen telt de greep naar de macht, de macht van het getal.’

‘Schiltz besluit als volgt: (leest voor) “Indien we niet in een compleet steriel verbalisme opgesloten willen worden, is alleen een reformatorische parlementaire methode mogelijk. Deze houdt de politiek in van geven en nemen, van het trachten te verzamelen van voldoende electorale aanhang om in het parlement en bij de regeringsvorming te kunnen meepraten. Dat is natuurlijk minder eenvoudig dan vlijmscherpe maar vrijblijvende kritiek te formuleren, maar wel onmisbaar voor wie de droom bij de daad wil brengen.” (kijkt op) Voor mij blijft dit zeer herkenbaar.’

U zegt altijd: vertrouwen verlies je in containers maar komt slechts terug in kruiwagens.

‘BHV vormt zeker een kruiwagen, of het een container wordt moet nog blijken. Na de nederlaag van 2010 maakte CD&V de analyse dat de partij haar geloofwaardigheid was kwijtgeraakt omdat ze haar programma niet had waargemaakt. Met dit akkoord over de staatshervorming voeren we uit wat we op ons vernieuwingscongres in 2001 hebben beloofd. Ik was toen congresvoorzitter, lees er mijn speech maar op na.’

Incarneert het socio-economische beleid van deze regering ook zo’n kruiwagen?

‘Je kan het de mensen niet kwalijk nemen dat ze de jongste jaren een groot wantrouwen ten aanzien van de politiek hebben opgebouwd: de moeilijke regeringsvorming in 2007, de bankencrisis, een formatie van liefst 541 dagen, de eurocrisis... Maar niemand kan ontkennen dat we resultaten boeken. Naast de communautaire hervorming heeft deze regering 13 miljard bespaard, de economie groeit met 0,6 procent, de rentespread te aanzien van Duitsland is gehalveerd. Nooit stond de langetermijnrente zo laag. Verder heeft deze regering beslist rond de pensioenen, de arbeidsmarkt en de energiebevoorrading.’

De Tijd opende met de vaststelling dat België tot het Europese koppeloton behoort maar bleef kankeren over bedrijfswagens.

‘Sommigen in Vlaanderen blijven in de greep van een ongeziene graad van zurigheid. De N-VA struikelt over haar eigen negativisme. Ze hekelen een Antwerps stadsbestuur waarvan ze zes jaar hebben deel uitgemaakt, ze schieten op een Vlaamse regering waar ze zelf inzitten.’

De N-VA moet inzetten op negativisme. Als de Vlaming ervan overtuigd raakt dat alles slecht is, dan snakt hij naar verandering.

‘De appreciatie komt van jullie, ik kan ze alleen maar delen. Of deze strategie loont? Ik kom uit de Vlaamse beweging. Wat ik zo erg vind is dat de N-VA op 11 juli, op de Vlaamse feestdag, er niet in slaagt om iets positiefs over Vlaanderen te vertellen. Ondanks de financiële crisis blijft onze economisch groei zowat de hoogste van Europa, het onderwijssysteem is uitstekend, in de cultuursector genieten Vlamingen zoals Luc Tuymans of Raf Simons internationale bekendheid.... Er blijven zoveel bouwstenen om een optimistisch verhaal te vertellen. Toch deelt De Wever enkel muntjes met azijn uit.’

Minister-president Kris Peeters vindt het haast een wonder dat dit federale koninkrijk nog bestaat, met dank aan Vlaanderen.

‘Hij heeft volledig gelijk. Vlaanderen vormt de industriële ruggengraat van België. Daaraan moeten we blijven werken. De PS wil af van het doelgroepenbeleid rond loonlastverlaging. Maar deze aanpak blijft een zegen voor farmaceutische industrie. Samen met de notionele interest blijven farmaceutische concerns hierdoor in Vlaanderen investeren. Van Herman Van Rompuy heb ik ooit geleerd dat de politiek voor de helft draait in het voorkomen van domme beslissingen.’

‘Een half jaar geleden voorspelde men een indexsprong in juni of juli. Het zal niet meer voor dit jaar zijn. We hebben hard gewerkt om de inflatie naar omlaag te krijgen, we willen de indexkorf nog wat aanpassen. Zo smolt het afgelopen jaar onze loonhandicap ten opzichte van Duitsland met zowat een procent.. Laat Europa ons ondertussen maar scherp houden. Je kan grote discussies houden aan de voordeur, of je kan de problemen oplossen aan de achterdeur.’

Goed beleid blijft de beste campagne. Toch baart de campagnemodus van de N-VA jullie zorgen.

‘Resultaten krikken in de eerste plaats de geloofwaardigheid op. Daarnaast draait een campagne rond het project dat je de mensen aanbiedt. Wij gaan voor een sterker Vlaanderen in een bestuurbaar land. Daarvoor dient die zesde staatshervorming, daarom hebben we budgettair gesaneerd. Het project van de N-VA oogt troebel, zowel communautair als budgettair. Zodra het concreet wordt, vallen ze door de mand. Of ze durven het niet te zeggen uit schrik om mensen bang te maken.

‘Tegenwoordig voert iemand campagne in 308 gemeenten. Zelf heb ik de luxe om dat niet te moeten doen. Op Antwerpen na heb ik overal lijsttrekkers. De Wever voert campagne op de kap van iedereen. Hij gedraagt zich op alle niveaus naar het resultaat van 2010, of zelfs naar de hemel die de peilingen hem voorspellen. Hij meet zich een envergure aan die hij niet heeft. In Vlaanderen blijft CD&V vooralsnog de grootste partij. Kris Peeters moet als minister-president boven de mêlee staan. Maar hij zal het niet nalaten, om zoals deze week, de puntjes op de i te zetten. Ik hoor dat De Wever zich na zijn 11-julitoespraak bij de minister-president heeft geëxcuseerd. (grijnst) Meer kan er niet over zeggen. Ik was er zelf niet bij.’

‘Is het systeem geblokkeerd of ben ik de blokkering,’ vraagt De Wever zich steeds af.

‘Het systeem was volledig geblokkeerd als wij, toen de N-VA naar de kant ging, hen waren gevolgd. “Nooit verlaten we de onderhandelingstafel,” schreeuwde Siegfried Bracke. Wat ze vervolgens met veel aplomb deden. Ik leef niet op een wolk. Maar niemand kan ontkennen dat er heel wat beslissingen zijn genomen. Van een blokkering is geen sprake;’

‘De vraag of De Wever zelf de blokkering verpersoonlijkt, mag hij in 2014 zelf beantwoorden. Dan mag expliciet uitleggen hoe hij de toekomst van het federale België ziet. Dat Di Rupo vandaag premier is, komt omdat hij de Zestien gewoon heeft aangeboden. En als hij enkel minister-president wil worden, dan lijkt de keuze in zijn precampagne - Di Rupo of De Wever - redelijk virtueel.`Misschien moeten ze gewoon durven zeggen dat het hen louter om een onafhankelijk Vlaanderen is te doen.’

‘Ik verkies een CD&V-strategie boven een anti-N-VA-strategie. Ik beschouw onze partij als de Volvo van de Wetstraat: degelijk, duurzaam, veilig en zeker. Misschien niet de meest sexy wagens, maar je komt ergens. De N-VA heeft haar kiezers al twee keer en panne gelaten. Het is niet mijn ambitie om de tegenstander op de huid te zitten. Maar enige correctheid van hun kant, dat geef ik grif toe, zou aangenamer zijn.’