“Als men het spel niet fair speelt, word ik een koppigaard” (P Magazine, 27/06/2012)

27-06-2012
We hadden met Wouter Beke graag eens een struise boom opgezet over zijn passies. Een mens weet maar nooit of de CD&V-voorzitter heimelijk een zwak heeft voor Thunderdome-deuntjes, het haar van Annemie Turtelboom, verkeersborden verzamelen of kogelstoten. Bleek dat Beke buiten zijn gezin en de politiek eigenlijk weinig echte passies heeft. Maar de politiek, dáár praat hij met veel vuur over. Vooral als de naam Bart De Wever valt… Tekst: Raf Liekens/ Foto’s: Jelle Vermeersch Wouter Beke heeft het imago van een wat kleurloze, saaie piet. Klopt niet helemaal. Voor en na ons interview maakt hij het ene grapje na het andere. “Ik heb vroeger als kind nog theater gevolgd, daar heb ik nu veel aan.” En over de knalrode vloer in de lift van het CD&V-hoofdkwartier: “Di Rupo was nogal opgetogen over die kleur. ‘Aaah, c’est rouge’! riep hij verrast. ‘Ja, zei ik hem, dat is de kleur waar wij het liefst onze voeten aan vegen. (lacht)” Van Beke wordt ook gezegd dat hij wel eens antwoorden geeft waar je een trui van kan breien. Klopt ook niet helemaal. In ons twee uur durend gesprek laat hij de wol achterwege en antwoordt hij rechttoe rechtaan. Alleen over het pijnlijke Dexia-debacle is de 37-jarige vader van drie wat kariger met uitleg. Maar laat ons vooral gezellig starten, bij een uitstekende Italiaan op een steenworp van het CD&V-hoofdkwartier. Van Kris Peeters is bekend dat hij wel eens een koersfiets opkruipt, een berg beklimt of een paard afdondert. Waar houdt u zich naast de politiek mee bezig? BEKE: “Ik ben alleszins niet zo’n sportfreak als Kris. Ik heb me met Kerstmis een koersfiets aangeschaft, maar het heeft tot Pasen geduurd voor ik hem eens kon uittesten tijdens een weekje Zuid-Frankrijk met het gezin. Ik zou ook willen joggen, maar als je bijna elke dag rond middernacht thuiskomt, ga je geen toerke meer lopen. Gelukkig is de politiek mijn grootste passie. De weinige tijd die overblijft, besteed ik aan mijn gezin.” Heeft u er nooit aan gedacht een ‘normale’ job te gaan doen, zodat u uw kinderen kunt zien opgroeien? BEKE: “Ja, maar het is gewoon de aard van het beestje. Ik kan niet anders. Gelukkig heb ik een sterke vrouw die de leegte van een afwezige vader in het gezin mee opvangt. Eigenlijk heb ik het thuis nooit anders gezien. Mijn vader, een huisarts, was ook altijd weg. Maar ik heb wel geleerd dat je er moet zijn op de belangrijke momenten. Mijn twee oudsten geven regelmatig aan dat het tijd is om nog eens thuis te zijn. Gelukkig zijn er vakanties om de verloren tijd wat in te halen.” Koppigaard Als u naast de politiek en uw gezin twee uur per week iets anders zou kunnen doen, wat zou dat dan zijn? BEKE: “Piano spelen. We hebben thuis een piano staan. Mijn vrouw kan erop spelen, ik niet. In het eerste leerjaar heb ik wel eens muziekles gevolgd, maar de leraar was nogal een dictator. Na de tweede les lag ik al met hem in de clinch: hij gooide een schriftje naar mijn hoofd. Ik ben meteen naar huis gelopen en heb gezegd dat ik daar nooit meer naartoe zou gaan. Wat later stond die leraar aan de deur. Om dat schriftje terug te brengen, maar ook om me nog eens onder mijn voeten te geven. Gelukkig vond mijn moeder ook dat je kinderen niet zo behandelt.” Beke, de rebel. Dat strookt niet echt met uw imago. BEKE: “Dat trekje heb ik altijd gehad: als het me niet bevalt, verzet ik mij of stap ik op. Ik kan heel koppig en hardnekkig zijn. Dat heeft al een paar keer tot problemen geleid.” Heeft uw koppigheid u al gehinderd in de politiek? BEKE: (denkt lang na) “Ik vind: als je samen iets afspreekt en een lijn uitzet, moet je er ook voor gaan. Met alle consequenties vandien. Je kunt niet vandaag A zeggen en morgen B doen.” Vorige zomer, in volle onderhandelingen, ontstond er een probleem tussen u en Di Rupo. Caroline Gennez moest bij u thuis komen bemiddelen om u opnieuw rond één tafel te krijgen met de huidige premier. Was dat koppigheid? BEKE: “Dat is een perfect voorbeeld. Ik had weken aan een stuk met De Wever en Di Rupo onderhandeld over een communautair akkoord, ver weg van de camera’s. We hadden samen een lijn uitgezet. Maar blijkbaar lagen sommige punten moeilijk bij Di Rupo’s achterban. Waarop hij me een kritische brief schreef die de kranten haalde. Dat kon niet voor mij: eerst zeggen dat je akkoord gaat en daarna in een brief erop terugkomen… N-VA speelt dat spelletje nu ook. Een jaar lang hebben we samen met De Wever en Di Rupo een kader uitgewerkt voor de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde. Daarin stond een oplossing voor de burgemeesters in de Vlaamse Rand, extra geld voor Brussel, een aanpassing van de Raad van State,… Vandaag doet N-VA alsof ze daar niet bij waren. Ze maken zo veel wind in de hoop hun eigen voetstappen weg te blazen. Dat wekt bij mij een zekere koppigheid op. Ik heb een probleem met mensen die het spel niet fair spelen. Dat zal mijn Kempense koppigheid zijn zijn, denk ik.” Nochtans beschuldigt De Wever u ook van vuil spel. In een Humo-artikel werd hij zwaar door het slijk gehaald via anonieme getuigenissen en sms’jes die alleen maar van u en Alexander De Croo konden komen. Dat soort truken, is dat niet zeer on-Bekiaans? BEKE: “Er zijn nog journalisten die me dat gezegd hebben. Het is inderdaad niks voor mij. De waarheid is dat ik niet anders kón. De Wever was de geschiedenis aan het verdraaien en zijn eigen waarheid aan het construeren. Hij beweerde dat wij hem hadden laten vallen, terwijl hij wel degelijk zelf uit de onderhandelingen is gestapt. Om zijn leugens te weerleggen, kon ik niet anders dan de feiten aangeven. Ik ben niet de man die elke dag loopt te spinnen, maar ik vond dat de mensen de waarheid moesten kennen.” Tjevenstreken Toen u twee jaar geleden Marianne Thyssen opvolgde als CD&V-voorzitter leek het wel alsof er niemand anders wás die het wou doen. BEKE: “Zo hebben de media het voorgesteld. Maar in de partij was er wel vertrouwen. Ik kwam niet uit het niets. Ik was al 7 jaar ondervoorzitter, had twee jaar de studiedienst geleid, de onderhandelingen voor de Vlaamse regering mee gedaan,… De dag voor haar ontslag, heeft Marianne me gecontacteerd en er was op dat moment geen alternatief. Dus heb ik dat maar naar best vermogen op mij genomen. De omstandigheden waren niet mals. We hadden net de verkiezingen verloren. Daardoor verloren we 20% van onze inkomsten en moest er op korte tijd veel geregeld worden. Ik moest de partij herstructureren, mensen laten afvloeien, de regeringsonderhandelingen opstarten, zorgen dat er binnen de partij lessen werden getrokken uit die nederlaag. En ondertussen wisten onze mensen in de regering van lopende zaken ook niet waar ze aan toe waren. Dat was een periode van grote onzekerheid, maar ik heb daar veel uit geleerd. Daardoor sta ik vandaag steviger ik mijn schoenen. Wat ik het meest heb onderschat, is dat je als voorzitter de eerste woordvoerder van de partij bent. Je wordt constant opgebeld om je mening te geven. Als academicus heb ik het daar nog altijd moeilijk mee. Ik analyseer een probleem liever eerst even rustig, maar daar is in dit internettijdperk geen tijd meer voor. Ik zie mezelf vooral als de trainer van een ploeg, die ervoor moet zorgen dat de spelers zich goed voelen en de boel marcheert. Ik ben niet de spits die moet scoren, daar hebben we andere mensen voor op het veld staan.” Alle traditionele partijen krijgen de laatste jaren zware klappen en blijven zakken in de peilingen. U zit ook in een besparings- en belastingsregering. Bij VLD zie je sporen van paniek. Hoe zit dat bij CD&V? BEKE: “Ik heb er vertrouwen in dat het goed komt. We hebben de verkiezingen van 2010 verloren, omdat we een geloofwaardigheidsprobleem hadden. We hadden hervormingen beloofd die we niet konden waarmaken. Nu zijn die er wel. Met de staatshervorming, splitsing van BHV en de arbeids- en pensioenhervorming doen we de dingen die de twee regeringen-Verhofstadt hebben nagelaten. Die regeringen waren een platte afruil tussen socialisten en liberalen, met grote uitgaven in de gezondheidszorg voor de ene en belastinghervormingen voor de andere. Daarna brak de bankencrisis uit en was het voor de politiek alle hens aan dek. Vandaag geven vriend en vijand toe dat wij die crisis goed hebben aangepakt. We hebben de voorbije vier jaar de hoogste economische groei gehad van alle buurlanden. Maar de hervormingen die we nu doorvoeren, zijn 10 jaar te laat gebeurd. We zijn er nog niet, maar niemand kan ontkennen dat de tanker van koers aan het veranderen is. In 2014 zullen wij een lijst met keiharde resultaten kunnen voorleggen. Alleen krijgen we daar nu nog niet de credits voor. De voorbije weken werd de splitsing van Brussel-Halle Vilvoorde gestemd. Dat is een probleem dat de Belgische politiek 50 jaar heeft gehinderd. Wij hebben dat opgelost. Iedereen vindt dat nu al evident. Het is een goed akkoord. Bijna alle zaken die de Franstaligen in 2008 in ruil eisten, hebben we kunnen afblokken: de uitbreiding van Brussel, Franstalige bibliotheken, kinderopvang,… Zelfs de expert van N-VA, professor Vuye, zegt dat het een zuivere splitsing is. Met BHV blijkt geen eer meer te halen. Goed, ik ben ook niet op zoek naar eer. Maar ik heb dat probleem wel opgelost.” En toch vindt N-VA het een schandalig akkoord. Brussel krijgt een enorme zak geld en de Franstaligen kunnen in sommige Vlaamse gemeenten voortaan door Franstalige rechters worden berecht. BEKE: “Die zgn. zak geld voor Brussel heeft De Wever destijds zelf beloofd. In zijn nota stond 350 miljoen euro. Maar aan de onderhandelingstafel is er altijd gesproken over 500 miljoen en De Wever heeft dat nooit betwist. Het gaat nu over 134 miljoen en wordt 461 miljoen, als in 2015 de nieuwe financieringswet in werking treedt. Er zijn ook goeie redenen waarom De Wever toen geen problemen had met geld voor Brussel. Er is hier een enorme bevolkingsaangroei en dat geld zal worden gebruikt voor het versterken van de veiligheid en de mobiliteit. Dat is goed voor de 50.000 Vlamingen die hier wonen, maar ook voor de 250.000 Vlamingen die elke dag in Brussel komen werken. De Wever is een jaar lang in die logica mee gestapt en nu staat hij te roepen dat het een schande is. Dat geldt trouwens ook voor de staatshervorming. Zijn plan verschilde nauwelijks van wat het nu geworden is. En toch schreeuwt hij nu moord en brand. Hoe geloofwaardig is dát?” ‘Dit is een belastingsregering’, is een ander verwijt dat steeds terugkomt. Volgens N-VA en de Oeso haalt de regering Di Rupo 72% uit belastingen en de rest uit besparingen. In Vlaanderen en de rest van Europa doen ze het net omgekeerd, luidt het. BEKE: “Wij werken in de federale regering volgens hetzelfde principe als de Vlaamse regering, waarin N-VA de minister van Begroting heeft: ongeveer eenderde nieuwe inkomsten, eenderde besparingen en eenderde eenmalige maatregelen.” Ik interviewde De Wever begin dit jaar. Hij nam een lijstje en las voor: ‘De hogere taks op bedrijfswagens, het verlagen van de notionale intrestaftrek, de duurdere dienstencheques, de aftrek van de eigen woning,… Al die maatregelen staan bij de federale regering onder de noemer ‘Besparingen’. Terwijl het belastingverhogingen zijn, toch? BEKE: “Ja, maar De Wever rekent met twee maten en twee gewichten. In de Vlaamse regering hebben we de jobkorting afgeschaft (elke werknemer kreeg eenmalig 250 tot 300 euro belastingvermindering; red.). Daar rekent hij dat bij de besparingen. Terwijl het ook een belastingverhoging is. Pas op, die jobkorting is terecht geschrapt. Studies hebben aangetoond dat het economische nut ervan nul is. Het bizarre is dat N-VA nu op federaal niveau een jobkorting wil invoeren. Alsof er daar wél geld voor is. En die maatregel willen ze dan compenseren met een btw-verhoging. Dus de mensen gaan hun eigen belastingverlaging betalen in de winkel en de horeca. En al degenen die geen werknemer zijn – de middenstanders, de gepensioneerden, de werklozen – zijn de pineut, want zij gaan twee keer betalen. Dat is toch allemaal niet meer consequent? “Hetzelfde met Open VLD: die staan in de Vlaamse oppositie te roepen dat het een schande is dat de jobkorting is geschrapt, terwijl ze in de federale regering ook mee belastingverhogingen doorvoeren. Misschien zouden ze dat zelf wel tsjevenstreken noemen. Maar het is aan de kiezer om daarover te oordelen.” De regering-Di Rupo moet voor 2013 opnieuw 3 miljard euro vinden. De Wever vreest dat de regering ‘het wereldrecord belastingen heffen na de gemeenteraadsverkiezingen nog wat scherper zal stellen’. BEKE: “Ach, dat wereldrecord belastingen. In Roemenië heffen ze minder belastingen dan in België, maar ik ken weinig Belgen die in Roemenië willen wonen. Ik ken wel veel Roemenen die graag naar hier willen komen. Laat ons stoppen met die karikaturen en de realiteit onder ogen zien. N-VA en VLD doen dat als correcte partners in de regering waar ze in zitten, maar verkopen op holle slogans op het andere niveau.” De regering-Di Rupo wil een begrotingsakkoord uitstellen tot na de verkiezingen. Wellicht omdat ze opnieuw onpopulaire maatregelen moet treffen. Beetje laf, niet? BEKE: “We moeten deze zomer al spreken over de begroting. Ik vind niet dat je moeilijke beslissingen moet wegsteken omdat er gemeenteraadsverkiezingen zijn. Andere partijen lijken daar anders over te denken. Het is wel zo dat de economische realiteit razendsnel verandert. Niemand kan voorspellen hoe de groeicijfers over een half jaar zullen zijn. Want dat hangt af van wat er met Griekenland, Italië en Spanje gebeurt en welke beslissingen Europa nog zal nemen. We zijn een klein onderdeel van een open wereld. Dat maakt het allemaal moeilijk.” Karel De Gucht ziet een politiek slagveld in Europa. Al wie in deze crisisperiode bestuursverantwoordelijkheid draagt, is gedoemd om daar een politieke prijs voor te betalen. BEKE: “Mensen die verantwoordelijkheid dragen, krijgen tegenwind. Dat is zo. We hebben 13 miljard bespaard. Dat is 1.200 à 1.300 euro per inwoner. De werkgevers zijn ongelukkig, de vakbonden ook. We gaan de langdurig werklozen meer dan 40 procent van hun uitkering afpakken. Kortom, we halen dat geld bij iedereen. Dit doet mensen pijn, ik ontken dat niet. Maar het is wel nodig. Deze operatie geeft ons opnieuw perspectief voor de toekomst. Op het gala van de Gouden Schoen werd ik aangesproken door iemand uit de voetbalwereld die boos was over de verhoging van de taks op de bedrijfswagens: ‘Gij kost mij 30.000 euro’, snauwde hij. ‘Met welke bedrijfswagen rijdt u dan’, vroeg ik. Het bleek een Ferrari te zijn. Tja, moeten wij als gemeenschap solidair zijn met iemand die vindt dat hij een Ferrari nodig heeft als bedrijfswagen?” Heeft u hem dat ook gezegd? BEKE: “Uiteraard, zo koppig ben ik wel.” En? BEKE: “Ik denk niet dat ik een stem gewonnen heb.” (lacht) Lak aan imago Sommige partijen zijn druk op zoek naar ‘een nieuw verhaal’ om de kiezer weer te verleiden. Rik Torfs dringt daar bij CD&V ook nogal opdringerig op aan. Gelooft u dat de kiezer zit te wachten op die vage ideologische praatjes? BEKE: “Ik deel uw mening. Mensen hebben vooral nood aan duidelijke standpunten en een goed beleid. Wij gaan voor een sterker Vlaanderen in een bestuurbaar land. De dynamiek naar een zelfstandiger Vlaanderen is onomkeerbaar. Ons doel is confederalisme. Maar je moet op federaal vlak wel zorgen dat de staatschuld naar beneden gaat en je de pensioenen nog kunt betalen. Dat zijn duidelijke standpunten. Er zijn partijen die minder duidelijk zijn. Artikel nummer 1 in de statuten van N-VA is de Vlaamse onafhankelijkheid. De ene N-VA’er zegt dat dat een langetermijnproject is. Maar N-VA-senator Karl Vanlouwe zegt dat ze daar in 2014 al voor gaan. Bon, dan ben ik benieuwd hoe ze dat gaan doen en hoe ze Brussel willen oplossen.” In de peilingen is N-VA bijna even groot als CD&V, VLD en SP.A samen. De Wever roept nu al dat het feest van de traditionele partijen in 2014 voorbij is, omdat N-VA incontournable wordt. BEKE: “Ik hoop dat hij dan wel voor de verkiezingen duidelijk zegt wat hij wil doen. Gaat hij het premierschap opnieuw op voorhand afstaan aan Di Rupo?” CD&V heeft de laatste jaren veel stemmenkanonnen verloren. Herman Van Rompuy, Yves Leterme, Inge Vervotte,… Maakt u zich daar geen zorgen over? BEKE: “Af en toe probeer ik eens een half uur in mijn tuin te werken en…” Dat doet u dan om middernacht of zo? BEKE: (lacht) “Ja, als het volle maan is. Kijk, als je een grote plant wegneemt, krijgen kleinere planten de kans om te groeien. Onze ministers, met Kris Peeters op kop, zijn sterk genoeg om veel stemmen te halen.” Kris Peeters ziet af in de Vlaamse regering, zegt hij. BEKE: “Dat was een zeldzaam moment van zwakte. Het is normaal dat het moeilijker gaat dan in zijn vorige regering: de omstandigheden zijn een pak moeilijker. We maken de grootste crisis mee sinds de Tweede Wereldoorlog. Door de onzekere wereldeconomie moet je de economische groeiprognoses voortdurend bijstellen en blijkt plots dat je honderden miljoenen extra moet besparen. Natuurlijk zorgt dat voor discussies. Maar Peeters II slaagt er desondanks wel in om het schip op koers te houden. De begroting is in evenwicht en de regering neemt belangrijke beslissingen. Het nieuw industrieel beleid heeft onlangs zijn eerste verjaardag gevierd. De buurlanden komen naar Vlaanderen kijken om te zien hoe wij de industriële omwenteling voorbereiden. Daar is gisteren een grote conferentie over geweest. Helaas, heb ik daar amper artikels over gelezen.” U klaagt in interviews wel vaker over de media. In die zin heeft u toch nog iets gemeen met De Wever. BEKE: “Ik heb veel dingen met hem gemeen. Tot vorige zomer hadden wij ook een goed contact. In zijn kritiek op de media volg ik hem wel. Vroeger zei men dat de partij of de zuil van een krant bepaalde wat er in die krant kwam. Vandaag is dat niet meer zo. Het mechanisme van de markt speelt: men schrijft wat de mensen willen horen en men interviewt degene die de mensen willen zien. In de hoop om meer kranten te verkopen of meer kijkers te lokken. Zo krijg je hypes die snel overwaaien, omdat het publiek verzadigd geraakt. De Wever is de hype van het moment, maar eerder waren Stevaert, Verhofstadt en Leterme dat. Helaas staat die populistische reflex van de media de inhoud vaak in de weg. Vandaag is er over het parlementaire debat over BHV in de kranten haast geen letter terug te vinden. Een probleem dat na 50 jaar eindelijk is opgelost. Maar blijkbaar is de politieke relevantie van het busbezoek van N-VA in Gent en Aalst groter. Dan vraag ik me af waarmee we bezig zijn.” Wat vindt u van het stijve hark-imago dat u heeft gekregen? Humo bracht zelfs een spotcartoon van u. BEKE: “Dat gaat over mij heen als water over een eend. Er is één artikel dat me gestoord heeft en ik heb dan ook een mail gestuurd naar de hoofdredacteur, iets wat ik héél zelden doe. Dat was een satirisch artikel, nadat ik voor een breder debat over euthanasie had gepleit. De kop was: ‘Lijdende kinderen moeten niet zagen’. Dat zal wel grappig bedoeld zijn, maar als vader vond ik dat erover. Men heeft zich ook verontschuldigd.” Klopt het imago van de brave, ietwat saaie Wouter Beke? BEKE: “Ik ben daar niet mee bezig. Er zijn te veel politici bezig met hun imago, in plaats van met het oplossen van problemen. Het is de aard van het beestje en ik ga mezelf niet veranderen. Hoe vaak is Herman Van Rompuy niet bestempeld als een grijze muis? Hij is ondertussen wel voorzitter van de Europese Raad en bepaalt de toekomst van 500 miljoen Europeanen.” Dexia CD&V trekt in oktober naar de kiezer met ‘betaalbare woningen’ als hoofdthema. Veel jonge mensen zullen dat graag lezen. Maar uw partij levert 50% van de Vlaamse burgemeesters en een duizendtal schepenen. Waarom kon dat de voorbije jaren niet, die betaalbare woningen? BEKE: “Ik ben schepen van Wonen in Leopoldsburg en daar heb ik dat wel gedaan. Ik heb 500 woongelegenheden op de markt gebracht, ondanks het verzet van mensen die dat niet in hun achtertuin wilden. Het gevolg is dat de marktprijs van woningen is gedaald. Ik voel me door die kritiek dus niet aangesproken. En veel andere CD&V-schepenen hebben hetzelfde gedaan.” CD&V is nog altijd sterk op het platteland, maar in de grootste steden doet het amper nog mee. In Antwerpen stapt uw partij onder de vlag van Patrick Janssens naar de kiezer, in Gent is ex-VRT-reporter Veli Yüksel de lijstrekker. Jullie gaan daar kletsen krijgen, hè? BEKE: “Dat zal nog moeten blijken. In Gent wordt het een gewaagde operatie. Veli is een volbloed Gentenaar, maar van Turkse afkomst. Sommigen vragen zich af hoe iemand van islamitische afkomst nu actief kan zijn in een christendemocratische partij. Waarom niet? Iedereen die gaat voor de christendemocratische waarden, is welkom.” Dat CD&V in Antwerpen niet eens op eigen kracht opkomt, wordt door sommige partijgenoten ‘het failliet van CD&V’ genoemd. BEKE: “Zes jaar geleden heb ik dat niet gehoord, toen we een kartel met N-VA aangingen.” Maar toen was u de hond, nu bent u het staartje. BEKE: “We hebben samen met SP.A en N-VA die stad zes jaar lang bestuurd. Onze schepenen hebben het uitstekend gedaan. De cijfers van de Antwerpse haven zijn ondanks de crisis heel goed. Die haven is de economische motor van Vlaanderen. Het dossier van het Museum aan de Stroom heeft 20 jaar vastgezeten. Philippe Heylen heeft ervoor gezorgd dat het MAS er nu stáát. We wegen dus op dat beleid en hebben er de juiste mensen voor. Maar door de hype en de stemmingmakerij over het duel Janssens-De Wever hebben we ervoor gekozen om het huidige beleid verder te zetten met SP.A. Onze meningsverschillen zijn kleiner dan wat we samen willen doen. Er is altijd kritiek op voorakkoorden. Wel, wij geven de kiezer nu al duidelijkheid. We spelen open kaart en dan is het ook weer niet goed.” Yves Leterme gaf zes jaar geleden voor de verkiezingen toe dat hij al een aantal voorakkoorden had onderhandeld. Hoeveel heeft u er al in het bakje? BEKE: “Euh… ik heb ze niet geteld.” Maar er zijn er dus al wel. BEKE: “Uiteraard. Vaak is dat een zaak van menselijke contacten. Als je jaren goed hebt samengewerkt, is het toch normaal dat je bekijkt of je samen verder kunt? Maar het blijft wel de kiezer die beslist.” Vreest u niet dat CD&V zal worden afgestraft voor haar verantwoordelijkheid in het Dexia-schandaal? BEKE: “Waarom? Onze verantwoordelijkheid is toch niet groter dan die van andere partijen? Wat is de grond van de zaak? In 2008 ging een aantal banken bijna overkop. Ook KBC en Fortis, waar geen politici in de raad van bestuur zaten. Fortis heeft men verkocht. ‘Een schandaal, Nederland is gaan lopen met de kroonjuwelen’, riep men. Vanaag zegt men het omgekeerde. We hebben geld in KBC gepompt om die bank overeind te houden. Opnieuw een goeie beslissing. En Belfius hebben we gekocht voor 4 miljard, terwijl de waarde in de boeken het dubbele was.” Maar in ruil hebben we ons wel voor 54 miljard euro borg gesteld voor de restbank van Dexia. Volgens economen gaat dat ons de komende 10 jaar nog 20 tot 30 miljard euro kosten. BEKE: “Niemand kan dat vandaag voorspellen. Dat hangt volledig af van wat de financiële markten gaan doen.” Waarom was een van de grootste financiële rampen uit de Belgische geschiedenis niet eens een deftig parlementair onderzoek waard was? BEKE: “Het parlement heeft daar toch alle mogelijke vragen kunnen stellen?” Helemaal niet, want de meerderheidspartijen, waaronder CD&V, hebben verhinderd dat er een parlementaire onderzoekscommissie kwam. Daardoor konden Didier Reynders en Jean-Luc Dehaene komen vertellen wat ze wilden, omdat ze niet verplicht waren onder ede te getuigen. Yves Leterme heeft zelfs geweigerd om te komen. De commissieleden kregen ook geen toegang tot essentiële documenten van de Nationale Bank en de regeringspartijen hebben nog massa’s kritische passages uit het eindverslag geschrapt. Dat ruikt toch naar een doofpotoperatie? BEKE: “Daar ben ik het niet mee eens. Maar wij leven in een rechtstaat. Degenen die vinden dat er strafbare feiten zijn gepleegd, moeten justitie de zaak maar laten onderzoeken. Sommigen hebben dat ook al gedaan. “Leterme heeft in 2008 trouwens wél getuigd in de Bijzondere bankencommissie waarvan ik voorzitter was. Meteen nadat de deals waren gesloten heb ik hem en Reynders laten komen.” Heeft CD&V overwogen om publiek afstand te doen van Dehaene, vanwege zijn duister parcours bij Dexia? BEKE: (lange stilte) “Dehaene schrijft in zijn memoires dat hij het niet meer zou doen, mocht hij nu opnieuw gebeld worden. Omdat de bank zo’n puinhoop was. Men heeft in 2008 gebeld en hij heeft geprobeerd om het op te lossen. Enkele maanden voordien had George Bush ook een telefoon gekregen. De boodschap was: ‘De megabank Lehman Brothers dreigt te gaan vallen, doe iets.’ Bush heeft niks gedaan, omdat hij einde mandaat was en Obama eraan kwam. Het gevolg was een financiële tsunami die de hele wereld heeft mee gezogen. Leterme en Dehaene hebben in elk geval wél hun telefoon opgepakt. Zij hebben in één nacht in september 2008 onder enorme tijdsdruk enorm beslissingen moeten nemen. En je kan discussiëren over de inschattingen die ze gemaakt hebben. Maar ze hebben een systeemcrisis vermeden. Niemand is zijn spaargeld kwijtgeraakt. Twee dagen voor het failliet van Fortis zat ik aan tafel voor een diner in het kasteel van Genval met de topmensen van de Nationale Bank en de CBFA. Mensen die de banken moesten controleren. Ik vroeg hen wat zij verwachtten dat de val van Lehman Brothers zou teweegbrengen. ‘Niet meer dan wat rimpelingen op het water, was het antwoord’. 36 uur nadien was Fortis virtueel failliet. Kan je dit de politiek dan kwalijk nemen?” Het gaat om wat er nadien is gebeurd. In 2009 en 2010 vroeg Europa herhaaldelijk om Dexia te splitsen, omdat de Belgische tak gezond was en de gevaarlijke troep bij de Franse tak zat. Dehaene en Reynders zijn toen gaan lobbyen bij Europa om de bank toch samen te houden. Is dat de Belgische belangen verdedigen? Of verdedigde men de belangen van aandeelhouders Arco en Gemeentelijke Holding die bij een splitsing verlies zouden pakken op hun aandelen? BEKE: “Ik denk niet dat dat de enige verklaring is. Maar ik doe daar verder geen uitspraken over. Achteraf is het altijd makkelijk praten.”