'Ik wil niet brutaliseren, polariseren of kleineren' (De Standaard)

zaterdag 13 januari

wouter beke

Brussel 'Van mij mogen jullie dat een communicatiefout noemen.' Hij zegt het na een lange stilte. Zowat acht jaar lang klonk intern bijna geen spatje kritiek op de koers van de CD&V-voorzitter. Maar de subtiele vingerwijzing tussen kerst en Nieuwjaar, waarbij het woord ontslag opdook in de context van staatssecretaris voor Asiel Theo Francken (N-VA), oogstte onbegrip. Meteen kon N-VA-voorzitter Bart De Wever voor open doel scoren.

Wouter Beke: 'Ik heb nooit om zijn ontslag gevraagd, ik wees op een persoonlijke deontologie. Voor mij gaat politiek over meer dan tactiek en strategie. Ik ben geen minister, ik moet elke week geen vragen beantwoorden. Ik moet niet het gevoel hebben: “Word ik nu geloofd door parlementsleden?” Die afweging moet Francken zelf maken.'

'Mij gaat het niet om zijn persoon. Ooit heeft hij mij gebeld met de vraag om een asielcentrum te openen in Leopoldsburg. Ik stemde in, hij zou me voor de rest van zijn leven dankbaar zijn. (grijnst) Daar heb ik niet veel van gemerkt. Maar goed, de kiezer moet oordelen over de deontologie van een staatssecretaris.'

Mocht het een partijgenoot zijn, hij was gevlogen.

'Een CD&V'er communiceert zo niet. Dat maakt het verschil ook zo helder. De reacties van Theo Francken waren echt niet normaal. Daarom bood hij de premier zijn verontschuldigingen aan, die er enkel akte van nam. Communicatie en realiteit moeten met elkaar in verhouding staan. Dat dient iedereen het beste.'

Hebben one-issuepartijen het in dit tijdsgewricht makkelijker?

'Zeker voor een aantal kiezers. En voor een aantal mandatarissen. Alleen zou ik me daar niet op mijn plaats voelen. Ik voel me alleen thuis in een partij die het algemeen belang voor ogen heeft, die de synthese maakt.'

'Ook België kent een stroming die zich ent op de polarisering en daaruit electoraal gewin probeert te spinnen. Het zal wel dat sommigen vinden dat mijn partij en ikzelf niet in dit tijdsgewricht passen. Dat wil ik ook niet. Ik wil niet politiek actief zijn door te brutaliseren, te polariseren of te kleineren. Geef mij maar waardigheid, respect en fatsoen.'

'Ik geloof in een stilzwijgende meerderheid die vindt dat de politiek zich beter op deze manier gedraagt. Daarom frustreert het me niet als opiniemakers spreken van een zwaktebod of tjeverij. Zij geloven dat Vlaanderen wordt bevolkt door mensen die de polarisering omarmen. Juist omdat onze partij zoveel burgemeesters telt, zijn we overtuigd van het tegendeel.'

Kriebelt het nooit om eens flink terug te brullen na de zoveelste oekaze uit Antwerpen?

'Als voorzitter heb ik al heel wat tegenwind gekregen, van links en van rechts. Ik laat me niet snel uit het lood slaan. Ik weet waar we als partij naartoe moeten omdat ik weet waar de partij voor staat.'

'De dag dat ik als voorzitter een gelijkaardige stijl gebruik, gelooft niemand mij. Bovendien zullen er dan veel mensen opstaan en zeggen: “Deze partij herken ik niet meer.” En ze hebben gelijk. Burgemeesters moeten verbinden in plaats van verdelen, oplossingen zoeken in plaats van zondebokken. Volgens jullie peiling hebben we 45 procent aan potentiële kiezers, het meeste van allemaal.'

Ziet u de parallel met de parabel van de kikker en de schorpioen?

'U bedoelt dat ik de kikker ben en de schorpioen het niet kan laten om te steken? Ik doe niet aan psychoanalyse van andere partijen.'

Misschien moet u zich neerleggen bij een rol als junior partner?

'Helemaal niet. Niets is voor de eeuwigheid, ook het politieke marktleiderschap niet. Wat gold voor de christendemocraten of de liberalen, staat ook de Vlaams-nationalisten te wachten. Jullie moeten niet denken dat we er gefrustreerd bijlopen. Met onze stijl en kracht van overtuiging maken we er het beste van.'

U meent het, geen frustratie.

'In 2010 groeide de N-VA van vijftien naar dertig procent. Met die kaarten moeten we spelen. Natuurlijk heeft dat consequenties. Maar in voor- en tegenspoed moeten we onszelf blijven.'

MR-voorzitter Olivier Chastel droomt van Michel II, met dezelfde partners. Wilt u nog met de N-VA?

'In 2019 gaat elke partij met haar programma naar de kiezer. Vervolgens zoeken we een meerderheid. We verschillen van mening met de N-VA, maar dat doen we ook met de SP.A en Groen. Of we liever het CDH erbij willen? Tja, dat wilden we in 2014 ook.'

Effectentaks

'In deze regering spelen we onze rol: economische groei gekoppeld aan sociale vooruitgang. In de vorige regering moesten we links overtuigen, nu moeten we dat met rechts doen. Ik heb niet het gevoel dat het drie tegen een is. Wij waken over het algemeen belang. Maar het klopt, deze regering geeft niet altijd blijk van eensgezindheid. Ze gaat te veel op zoek naar de verschillen. Ook de buitenwereld doet dat: wie heeft welke trofee binnengehaald?'

Jullie claimen de effectentaks niet eens. Dat suggereert een gebrek aan succes.

'Aan die journalistenspielerei doe ik niet mee. We zijn altijd resoluut voor de verlaging van de vennootschapsbelasting gegaan. Het is toch niet omdat de N-VA dat op tafel legt, dat we plots moeten tegen zijn. Het zomerakkoord ging over veel meer. De volledige werkgelegenheidsagenda van Kris Peeters werd uitgerold met drie speerpunten: werk voor jongeren, werkbaar werk en de zorg voor kwetsbare sectoren zoals de e-commerce en de bouw.'

'Jullie vergeten de mystery calls. Op het moment dat het akkoord werd gemaakt, zei staatssecretaris voor Gelijke Kansen Zuhal Demir (N-VA): “Daarmee gaan we niet akkoord.”Afgelopen donderdag keurde de Kamer dit goed. De werkgevers vragen om iets aan de arbeidskrapte te doen, de mystery calls maken dat we alle elementen aanboren.'

Jullie maakten de borst nat voor de meerwaardebelasting. Nu horen we bij CD&V dat het alternatief, de effectentaks, enkel om tactische redenen werd aanvaard.

'Een jaar geleden spraken we over rechtvaardige fiscaliteit. We stelden een meerwaardebelasting voor. De andere partijen vonden een nieuwe belasting onaanvaardbaar. Tegenwoordig vertellen werkgevers mij dat ons voorstel beter in elkaar stak dan de effectentaks. Misschien hadden ze beter een jaar geleden hun mond opengedaan. Maar je zit in de regering om akkoorden te maken.'

'Wij moeten het niet hebben van enkele trofeekes in de kast. Een nieuwe belasting kan nooit de verbeelding van onze daadkracht zijn. Voor ons telt het globale beleid, het volledige pakket. Ik ben fier over wat onze ministers in de federale en Vlaamse regering voor elkaar krijgen.'

'Politiek gaat over visie, programma, een mandaat. Ons 3D-programma blijft de toetssteen. We beloofden drie miljard aan lastenverlagingen, het werden er 3,3 miljard. We hoopten op 224.000 extra jobs, de Nationale Bank spreekt van 278.000. We planden 11 miljard aan bijkomende sociale uitgaven, het zijn er 16 miljard.'

'In een regering moet elke partij slikken. De N-VA slikte zelfs heel haar communautair programma in. Ik zal niet zeggen dat alles goed gaat, maar we houden koers.'

Hebt u het gevoel dat u dit voldoende kan vermarkten?

'Waarom zou ik twijfelen? In de peiling van De Standaard gaan wij er als enige regeringspartij op vooruit. Vier jaar geleden gaf ik samen met MR-voorzitter Charles Michel een interview met de boodschap dat de nieuwe regering zich moest focussen op de sociaal-economische uitdagingen. Wij waren glashelder. De andere partijen hebben hun rekening moeten maken.'

Ook identiteit wordt de inzet. Het voorstel van Hendrik Bogaert om het dragen van een hoofddoek te verbieden wanneer de samenleving meer dan vijf procent moslims telt, was merkwaardig.

'Merkwaardig, inderdaad. Een stuk van de aanwezigheid van de islam baart ook onze kiezers zorgen. Drie jaar geleden opperde ik in een lezing de noodzaak aan een Europese of rationele islam, ingebed in onze cultuur, in onze waarden en normen. Daar moeten we op vele manieren aan werken: de opleiding van imams, de erkenning van moskeeën.'

Gevaarlijke cocktail

'Met zijn voorstel heeft Bogaert zich op dat punt buiten de partij gezet. Ik heb hem daarvoor op de vingers getikt. Mensen hebben vrijheid van spreken, maar ze moeten dat in de eerste plaats intern doen. Zodra de partij een standpunt heeft bepaald, ga ik ervan uit dat onze mandatarissen zich daaraan houden.'

Mag hij het lijsttrekkerschap voor 2019 nu vergeten?

'Daarvoor is het veel te vroeg. Ik weet niet of hij met zijn voorstel zoveel succes zal boeken, het is trouwens juridisch onmogelijk. Er moet een minimum aan samenhang bestaan tussen het programma en de eigen voorstellen, anders dreigt de marginalisering. Hendrik heeft nochtans talent. Hij kan zijn capaciteiten ook ten goede aanwenden.'

'De partij zit hier niet moeilijk. Wij streven een actief pluralisme na. Religie heeft in de publieke ruimte haar plaats, we willen dat niet privatiseren naar de achterkamer. Uit religie kan ook veel engagement groeien. Dat is niet onvoorwaardelijk. Maar als je dit extreem doortrekt, gaat bijvoorbeeld ook de vrijheid van onderwijs, en dus het katholieke net, op de schop.'

Er dreigen nog moeilijkheden: het Energiepact, de Arco-regeling …

'Er zijn duidelijke afspraken gemaakt binnen de regering. Inzake het Energiepact wachten we op een nieuwe becijfering, met wat goede wil kan dat landen. Voor Arco bestaat er een koppeling tussen de privatisering van Belfius en de vergoeding van de Arco-spaarders. Mensen die het dossier kennen, onderkennen die financieel-economische samenhang. Met een oplossing voor Arco brengt de verkoop van de bank meer op. Dat betaalt zichzelf dus terug.'

Hebt u gevreesd voor vervroegde verkiezingen?

'Een aantal dingen kwam samen, dan dreigt een gevaarlijke cocktail. Maar wie een crisis uitlokt, speelt met vuur. Die partij betaalt ook meestal het gelag.'

'De verkiezingen moeten over de gemeenten zelf gaan, uit respect voor de burgemeesters en mandatarissen die er actief zijn. Daar ligt de focus van mijn nieuwjaarsspeech. We hebben veel te verdedigen, maar we kunnen ook veel ijzers in het vuur gooien. Ik zal het ook kort hebben over onze verwezenlijking, ik maak er geen jaaroverzicht van.'

Simon Andries & Bart Brinckman
Foto Gert Jochems

Volg Wouter

Facebook   Twitter LinkedIn Logo Youtube

Twitter